De politiek denkt eerst eens na

Van een trend spreken, is veel te vroeg. Maar het blijft opvallend. De grote onderwerpen in politiek Den Haag deze eerste maand van het nieuwe jaar werden buiten het parlement bediscussieerd, zonder dat het onmiddellijk tot haastig spierballenvertoon leidde in de vorm van bijvoorbeeld spoeddebatten.

Zou de Kamer tot haar zinnen gekomen zijn? Zowel de tweede reddingsoperatie bij ING, als het opduiken van twee redelijk sensationale brieven rond de politieke steun van Nederland aan de inval van de Amerikanen en de Britten in Irak leidden niet tot een spoeddebat. Ook de beslissing van de rechter dat Geert Wilders moet worden vervolgd voor discriminerende uitlatingen, werden maatschappelijk hevig becommentarieerd. De Kamer echter neemt de tijd meer feiten te verzamelen om er daarna eens een stevig debat met de betreffende bewindspersonen over te hebben.

Je zou denken, dat het de normale gang van zaken is in het parlement, maar de afgelopen twee jaar lieten een andere trend zien. En de zwaluwen in deze januarimaand maken abosluut nog geen zomer.

Dat de Kamer rond de politieke steun voor de inval in Irak inmiddels wat rustiger - wat parlementairder zou je haast zeggen - reageert, heeft wellicht te maken met de ernstige verlegenheid waarin premier Balkenende door alle onthullingen inmiddels gekomen is. De Eerste Kamer stelde inmiddels aanvullende vragen en ook de Tweede Kamer heeft er nu een stel pittige vragen aan toegevoegd. De oppositie staat in deze zaak opeens niet meer machteloos toe te kijken. Des te meer reden dat niet te verknoeien met tromgeroffel en spoeddebatten.

De ING-zaak is ingewikkeld uit zichzelf, maar ook in politieke zin. Roepen dat de belastingbetaler de dupe dreigt te worden (zoals de VVD doet) of dat de staat de risico’s van aandeelhouders overneemt, zij het zoet, de belastingbetaler het zuur, klinkt leuk, maar is veel te kort door de bocht. Ook VVD en SP weten dat. Van de opstelling van de Kamer hangt veel af nu het kabinet begonnen is aan een tweede steunronde van de financiële instellingen. Anders dan in de eerste steunronde, werd de Kamer nu ook als eerste, in de nacht van zondag op maandag, geïnformeerd.

De Kamercommissie van financiën is nu bezig zich terdege voor te bereiden op een Kamerdebat over de nieuwe steunoperatie voor ING. Eerst feitelijk en technisch inzicht, daarna het debat met voor elke fractie wellicht een verschillend, politiek oordeel.

Bij de derde zaak, de vervolging van Geert Wilders, dreigde de nieuwe reflex van de Kamer wel de kop op te steken. Maar ook VVD-leider Mark Rutte weet dat kritiek op de rechterlijke macht in het parlement de scheiding der machten te zeer onder druk zet. Hij deed het dinsdag redelijk zuiver. Niet zo zeer kritiek op de uitspraak van de rechter, als wel kritiek op de wetgeving waar de rechter zich op baseert.

Zo hoort dat. En niet zoals Rita Verdonk deed in datzelfde debat(je). Verdonk, bijna nooit deelnemend aan debatten, maar vooraan als het mondelinge vragenuurtje rechtsreeks wordt uitgezonden door de NOS, vroeg of Balkenende niet net als zij van mening was dat de rechterlijke macht met deze uitspraak aantoonde losgezongen te zijn van de samenleving en slechts bestaat uit een verzameling ‘geitenwollen sokken’. De premier kon daar slechts op antwoorden door niet te antwoorden.

De drie voorbeelden hebben in eigen aard de redenen dat de Kamer er min of meer rustig mee omgaat. En wellicht zal in alle drie de gevallen de uitkomst het bewijs zijn, dat de politiek beter altijd eerst kan nadenken alvorens lawaai te maken.