Mooie stille film over Puccini-drama draait in Rotterdam

Er was veel over te doen het afgelopen Puccini-jaar. Kleindochter Simonetta Puccini roerde zich heftig en startte zelfs een actie om de goede naam van haar beroemde grootvader te beschermen.

Het welbekende drama rond het dienstmeisje van de Puccini’s kreeg een heel andere wending door de bijzondere ontdekkingen van filmmaker Paolo Benvenuti. Die maakte er vervolgens een film over. ’Puccini e la fanciulla’ beleeft vanavond, als onderdeel van een Benvenuti-retrospectief, in Rotterdam de Nederlandse première.

Hoe zat het ook alweer. Dienstmeid Doria maakte 100 jaar geleden met gif een eind aan haar leven, omdat ze door Puccini’s vrouw Elvira en stiefdochter Fosca ten onrechte beschuldigd werd van overspel met de componist. De dienstmeid had Fosca in flagrante betrapt met Puccini’s librettist Civinini, maar hield daarover haar mond. Aanval is de beste verdediging moet Fosca gedacht hebben en ontketende samen met haar uiterst jaloerse moeder (die was dat niet zonder reden overigens) een niet aflatend bombardement op de arme Doria. Die brak en nam gif. De autopsie op Doria bracht aan het licht dat ze virga intacta was, waarna Elvira en haar dochter diep door het stof moesten.

Benvenuti ontdekte dat Doria slechts een postillon d’amour was en briefjes van Puccini bezorgde bij haar nichtje Giulia, met wie Puccini wél een verhouding had. Giulia werkte in een café waar alleen maar jagers en boeren kwamen, een ruige meid zogezegd. Met haar in gedachten componeerde Puccini zijn opera ’La fanciulla del West’ over het meisje Minnie in het harde wilde westen. Giulia baarde een kind van Puccini waarvan de nazaten nog steeds leven en een bedreiging vormen voor Simonetta Puccini.

Je moet dit verhaal wel een beetje kennen om de film van Benvenuti te kunnen volgen. De dialoogloze film is niet scheutig met informatie. Het is een stomme film waarin de daarin gebruikelijke tekstkaarten vervangen zijn door een voice-over die brieffragmenten voorleest. Die brieven aan en van Doria en vooral die aan zangeres Sybil Seligman zijn bijna allemaal authentiek en historisch verantwoord. Dat is slim van Benvenuti, die daarmee de muziekhistorici aan zijn kant heeft. De vijfenzeventig minuten zijn opgedeeld in kleine, sfeervolle en mooi gefotografeerde scènes; allemaal rondom het meer Massaciuccoli, waar het drama zich afspeelde.

Zittend aan de piano speelt Puccini fragmenten uit ’La fanciulla del West’ en heel kort zingt Seligman wat. Verder is het verrassend stil in deze componistenfilm – voetstappen, natuurgeluiden, een slaande deur, dat is het. De film stopt bij Doria’s dood, Schuberts ’Der Tod und das Müdchen’ klinkt. Geen normale en gemakkelijke biopic dus, maar Benvenuti maakt geschiedenis én herschrijft die wederom.