Stop de verrommeling!

weblog Vorige week eindigde ik de week laat op de avond met een debat van 4 uur over de verrommeling in Nederland. Soms loop je in Den Haag juichend weg, soms word je chagrijnig. Uit onmacht. Of omdat een debat door je vingers is geglipt. Dat laatste was het geval vorige week.

Ik maak mij grote zorgen, soms zelfs kwaad, over de wijze waarop wij in dit land omgaan met onze ruimte. In 25 jaar is het aantal hectares aan bedrijventerreinen verdubbeld! Het moet u bekend voorkomen. Ergert u zich ook zo aan al die platte blokkendozen in de wei? Eenmaal een stukje groen opgeofferd, en we krijgen het nooit meer terug. Ik houd, net als u, van dit land: de polders, de duinen en de zee, de rivieren. Het is hier zo mooi.

En we staan op het punt ook nu nog historische fouten te maken. Zoals het bebouwen van de Zuidplaspolder in Zuid-Holland. Het diepste puntje van Nederland. Maar niet alleen het bouwen in een badkuip is gek. Duizenden woningen voor de middenklasse uit Rotterdam. Die we uit alle macht juist in die sociaal onevenwichtige stad proberen te houden. Hoe gaan we van één van de grootste binnenstedelijke bouwopgaven, Stadshavens, een succes maken als we mensen even verderop in de polder een “drijvende woning” kunnen krijgen?

Ik probeer uit volle macht die dieseltrein te stoppen waarin dat besluit zit met alle beslissers.

Maar de grootste ergernis is wel dat wij eigenlijk niets meer te zeggen hebben over de inrichting van Nederland. Wij, het “rijksniveau”, hebben de afgelopen decennia stelselmatig bevoegdheden over de schutting geworpen. Ons beleidskader heet de Nota Ruimte. Het adagium van de nota is “decentraal wat kan, centraal wat moet”. Maar niemand heeft nagedacht over wat er dan moet. Op dat centrale niveau. In het oerwoud van wet-en regelgeving, ook vanuit Europa, zijn we niet in staat gebleken om het goede te doen. Streng zijn waar het moet. Voorlopige geen nieuwe bedrijventerreinen. Laten we eerst opknappen wat we hebben. Geen nieuwe wijken in weiland. Laten we eerst eens kijken naar de lege plekken in de stad. En de steden verbinden met een super-ov-netwerk.

Vandaag ga ik met mijn VROM-collega’s uit de Tweede Kamer naar een plek waar het wel goed kan gaan. Het Hembrugterrein in Zaanstad. Ooit het militaire hart van de Stelling van Amsterdam. Vele monumenten kunnen bewaard blijven en worden geschikt gemaakt voor bijvoorbeeld kunstenaars. Als we langer hadden gewacht, was het te laat geweest. Nu gaan we voorkomen dat de boel platgegooid moet worden. Maar een prachtige, eigenzinnige plek wordt waar een hoop creativiteit kan plaatsvinden. Een plek met geschiedenis krijgt toekomst. Ik vind dat we daar als samenleving wat voor over mogen hebben.