Zwarte gaten: Transnistrië en Abkhazië

weblog De oorlog tussen Rusland en Georgië is de hele dag het onderwerp van debat hier in Straatsburg. Sommige parlementariërs willen de oorlog bijna nog een keer overdoen, desnoods verbaal.

Maar de meesten van ons hebben grote zorgen over de mensen die in de gebieden wonen. Zuid Ossetië staat nu op de lijst van ¿bevroren conflicten¿: conflicten waarbij de partijen opgehouden zijn elkaar met wapens te bevechten, maar er geen definitieve vrede is. Het regime ter plekke krijgt openlijk steun van Rusland, terwijl Abkhazië volgens het internationaal recht nog steeds onderdeel van Georgië is. Dat was overigens een besluit van Stalin, die deze zonnige streek met zijn vakantievilla aan de kust toevoegde aan zijn geboorteland Georgië.

Dat levert nu gevechten over paspoorten op, waarbij de Georgiërs vertellen dat de Russen blanco passen uitdelen. Maar ook over de betaling van de scholen, de ziekenhuizen en van het herstel na de vechtpartij deze zomer. En natuurlijk over wie het bevoegd gezag is. Want als niet duidelijk is wie de echte overheid is en wanneer welke wetten gelden, zijn de problemen niet te overzien. Zwarte gaten noemen we die hier bij de Raad van Europa: Transnistrië , Nakorno-Karabach , Abkhazië en Zuid Ossetië staan nu op de lijst. En Tsjetsenië en Kosovo hebben er ook kenmerken van.

De mensenrechten in die gebieden worden vaak met voeten getreden en een vruchtbare, legale economische ontwikkeling kun je wel vergeten. Wie wil er nu investeren in een gebied waar je niet weet wie wet en recht handhaaft? Uiteindelijk neemt de assemblee deze resolutie aan over de politieke situatie en deze resolutie over de vluchtelingen

Dat probleem komt ook aan de orde in de mensenrechtencommissie, waar Kosovo op de agenda staat. Er moet daar iemand benoemd worden om over de mensenrechten te rapporteren, want door die status van 'half-zwart gat' is het daar zeer moeizaam en complex. Zo zijn in het noorden van de omstreden streek de Serviërs nog de baas en bestaat er daardoor in het gebied een parallel justitie-systeem. Belgrado wil dat Noord-Kosovo Servisch blijft en doet er dus alles aan om de mensen daar te houden. Als ze vertrekken, vervalt immers uiteindelijk hun claim op heel dit gebied. Zolang de wereldgemeenschap verdeeld blijft over de erkenning van een zelfstandig Kosovo, kan Servië die houding nog volhouden ook.

Wat daar in de dagelijkse praktijk van het leven de gevolgen van zijn? Als burgers in het ene deel van Kosovo werken en elders wonen, doen ze er goed aan voor hun auto twee soorten nummerborden te hebben. Zo onvriendelijk worden 'buitenstaanders' in hun eigen streek behandeld. Twee jaar geleden was ik daar rapporteur voor de Raad van Europa en heb ik het kunnen zien en ook opschrijven . De aanbevelingen die wij toen deden voor de wetgeving van een nieuw Kosovo zijn overgenomen. Het land heeft nu werkelijk een mooie grondwet, maar voor de mensen op straat is dit nu nog niet veel waard, zolang niet duidelijk is welke rechtbank en welke politiemacht de wetten handhaaft. De commissie benoemde me deze week opnieuw tot rapporteur en dat betekent dat ik binnenkort er weer over zal berichten. Het opbouwen van rechtstaat en democratie is in europa ook in vroeger eeuwen niet vanzelf gegaan, dat houd ik mij ook dit keer maar weer goed voor ogen.