Den Haag houdt Hilversum overeind

Een debat over de publieke omroep is in de Tweede Kamer altijd een feest. Een feest om de felheid van het debat, maar ook een feest der herkenning. Elke fractie zit in haar al jaren geleden gegraven schuttersputje en van daaruit word geschoten op de tegenstander. Consequent mis, maar daar gaat het verder niet om.

De VVD en D66, tegenwoordig vergezeld door de PVV van Geert Wilders grijpen elk debat aan om hun afschuw te etaleren over hoe de publieke omroep in Nederland georganiseerd is en PvdA, CDA en ook de Socialistische Partij staan op de bres voor Hilversum. Dat was zo en dat zal wellicht ook nooit veranderen.

De publieke omroep is uiteraard niet het enige onderwerp dat de politiek in Den Haag verdeeld houdt, maar er zijn niet gauw onderwerpen te bedenken, waarbij de discussie zo door ideologie en nauwelijks door actuele omstandigheden bepaald wordt.

In de publieke omroep manifesteren zich, naast het onderwijs, de laatste restjes van de verzuilde Nederlandse samenleving en in de gevestigde partijen vindt dat bestel haar trouwe verdediger. Ook nu er een hele verzameling nieuwe omroepen aan de poorten van Hilversum rammelen.

In het debat over een aantal veranderingen in de mediawet, die de organisatie van de publieke omroep regelt, deze week, bleek hoezeer de ideologie van sommige partijen en de huidige praktijk in Hilversum langs elkaar heen werken.

CDA-Kamerlid Joop Atsma stak uiteraard weer de loftrompet over de omroepverenigingen en hun op lidmaatschap gebaseerde legitimering. Maar wat is zo’n basis nog waard bij nieuwe omroepen als het, aan de Telegraaf gelieerde, Wakker Nederland of Omroep C van Jeroen Krabbé. Het lidmaatschap van Wakker Nederland is in feite gratis, want hetzelfde bedrag krijgt de Telegraaflezer terug als korting op het krantenabonnement. Bij Omroep C gaat het in feite om een bedrag van twee euro. Het lidmaatschap kost tien euro, maar daarvoor krijgt een nieuw lid naast het lidmaatschap een boekenbon van acht euro.

Ook de ledenorganisatie van de traditionele omroepen stelt feitelijk nog nauwelijks iets voor. Wat blijft er van het lidmaatschap nog over als het programmablad niet meer exclusief de programmagegevens heeft. Omdat de ledenorganisatie hem zo lief is, verdedigt het CDA het monopolie op de programmagegevens van de omroepverenigingen. Dat alles gefinancierd wordt met belastinggeld en dus eigenlijk publiek bezit is, is voor het CDA vreemd genoeg geen probleem. Van dat soort rare inconsequenties wemelt het in het debat over de publieke omroep.

Atsma pleitte deze week voor aparte actualiteitenrubrieken van de verschillende omroepverenigingen. Ook zou de VARA moeten stoppen met het maken van allerlei op de actualiteit gerichte programma’s als Nova, De wereld draait door en Pauw en Witteman met de NPS. De VARA moet dat zelf doen volgens haar eigen profiel.

Atsma wil de trein van de publieke omroep rechtsomkeert laten maken. Het station van de geprofileerde actualiteitenprogramma’s is immers al jaren geleden gepasseerd. Samenwerking is nu het toverwoord in Hilversum en het leidt inderdaad tot minder uitgesproken programma’s. Maar de samenwerking heeft aan de andere kant de publieke omroep geen windeieren gelegd. Sinds omroepbazen minder machtig zijn concurreert de publieke omroep veel beter met de commerciële collega’s. Vreemd genoeg vindt Atsma dat nu juist weer een bewijs dat het Nederlandse systeem werkt.

Nederland zal deze vreemde publieke omroep nog lang houden. De mengeling van geprofileerde omroepen, maar toch ook weer door kijkcijfers beheerste en ook halfcommerciële organisaties ontbeert wellicht alle logica, dat maakt niet uit zo lang er zulke innige banden zijn met de gevestigde Haagse politiek.