De werkelijkheid even ontvluchten

Kinderen genieten van verkleedpartijtjes. Maar dan wel graag met èchte kostuums. Hetzelfde geldt voor volwassenen. „Mensen vinden het leuk om iemand anders te worden.”

Kinderen zijn dol op verkleden. Een oud gordijn of jurk van oma garandeert urenlange pret. Maar menige ouder ziet een naderend kinderpartijtje met angst en beven tegemoet. Want op zo’n evenement kan je niet aankomen met wat vale lappen en afgedankte jassen en tasjes. Dan wil een kind in een ècht kostuum. De oplossing: huur een thema verkleedkist.

In Nederland opereren tientallen, voornamelijk éénvrouws, bedrijfjes die verschillende verkleedpakketten aanbieden. Zo’n kist zit boordevol verkleedkleren, spelletjes, decoratiemateriaal en knutselspullen. De thema’s zijn redelijk standaard, maar een kind wil niets liever dan zich verkleden als prinses, piraat, ridder, indiaan, tovenaar, heks of kabouter. Ook beroepen zoals dokter, verpleegster, stewardess, brandweer en postbode zijn gewild. Afhankelijk van de inhoud kost een verkleedkist tussen de 30 en 75 euro huur. Ze voorzien in spullen voor 8 tot 10 kinderen. In een begeleidend draaiboek staan verhalen en tips voor de ouders hoe er een spannend avontuur van te maken om betoverde prinsessen te redden of schatten te vinden.

Ook buiten de Carnavals periode duiken in betere speelgoedzaken en kinder(lifestyle)winkels zoetjesaan steeds meer rekken op met verkleedkleren. Het merk ’Souza’ levert kwalitatief goede stuks, gemaakt van 100 procent katoen, dus zelf wasbaar. De kleren hebben geen gevaarlijke koorden of toevoegingen die in het vuur van het spel tot wurging kunnen leiden. Om je nog meer prinses of elfje te voelen, kun je de kleding aanvullen met lieve schoentjes en muiltjes en kiezen uit een overweldigend aanbod fleurige armbandjes, tasjes en kettingen. Die zijn trouwens modieus genoeg om ook zonder verkleedpartij te dragen. Het Britse label ’Lucy Locket’ is eveneens in Nederlandse speciaalzaken te koop. Een stoere koningsmantel kost ongeveer 20 euro en een zwierige prinsessenjurk zo’n 45 euro. Dit merk heeft ook interieurartikelen in het assortiment. Zo kan de slaapkamer worden omgetoverd tot een ware prinsessenkamer met een bedhemel die oogt als een veredeld muskietennet (65 euro), kussens en een sprookjesspiegel (40 euro).

Tegenwoordig moet ook slapengaan een feestje zijn. Het merk ’Playama’ biedt prinsessen- en piratennachtkleding voor kinderen ’om in te spelen, te slapen en te dromen’. Deze slaap-verkleed-kleding is verpakt in een sprookjesboekdoos met een DVD met liedjes (tandenpoets-, bad- en slaapliedje), verhaaltjes en trucjes. Het basispakket kost 30 euro. Sinds kort is er ook een babylijn. Voor 20 euro is de kleine eveneens vermomd als een minipiraat of prinsesje.

Sommige bedrijven denken aan minderbedeelde kinderen. Playama ondersteunt de Stichting Doe een Wens Nederland. Het vanuit Amsterdam en Eindhoven opererende ’verkleedmefeestje’ maakt 5 euro per verhuurde verkleedkist over aan een onderwijsstimuleringsproject in Kenia. En ’De Kinderverkleedwinkel’ in Den Haag laat de kleding naar eigen ontwerp in Azië maken in een ’Fairtrade’-project waarmee zij de lokale bevolking ondersteunt.

Maar ook volwassenen hebben, buiten Carnaval, soms behoefte om zich te verkleden. In vroeger tijden werd daaraan tegemoet gekomen door in de saaie wintermaanden verklede themabals te geven. Een uitnodiging voor zo’n ’fancy dress party’ leidde vaak tot paniek. Want wàt moest je aan? Op het ene bal moest je verschijnen in de stijl van Lodewijk de Veertiende en op het volgende als herder(in), Pierrot, Griekse held of als een exotische Chinees of Haremdame. Speciale, voornamelijk Engelstalige, gidsen hielpen je met tips uit de brand. Vaak kon de genodigde de toevlucht nemen tot de eigen garderobe of de familie-verkleedkist. Met wat aanpassingen en de juiste pruik erbij stal je de avond. Een paar schaatsen om de nek maakte je al herkenbaar als ’Nederlander’ en met wat fantasie was je zó omgetoverd in een piraat of prinses. Ook toen al populaire personages.

Dergelijke bals bestaan niet meer, maar ook nu vallen soms uitnodigingen in de bus om als Hippie, Popster of Tarzan te komen. En ook ’verkleed als Amerikaan’ scoort sinds kort hoog. Maar waar haal je op stel en sprong een geslaagde outfit vandaan? Gerenommeerde kledingverhuurbedrijven hebben, behalve Sinterklazen- en Paashazenkleding, ook rekken vol outfits voor (thema)optochten. Relatief nieuw zijn de ’verkleedbedrijven op locatie’. Het Amsterdamse ’Visjuweel’ bijvoorbeeld brengt een enorm assortiment aan verkleedkleren mee naar een feest of festival en verschaft elke gast moeiteloos een geinige, feestvreugde verhogende, transformatie.

Een buitenstaander kijkt nog wel eens vreemd op van een jongere die zich aangetrokken voelt tot bijvoorbeeld de Gothic-subcultuur of de daaraan verwante Fantasy richting. Het lijkt of die zich heeft verkleed. Dat is niet het geval. De soms extreme uitmonstering hoort bij die levensstijl.

Japan spant al zo’n vijftien jaar de kroon met de meest extravagante verkleedmode: ’Harajuku’ genaamd. Vooral in Tokio en Osaka begeven hippe pubers zich op straat in onwaarschijnlijke kledingcombinaties, kleuren en dessins. Lieftallige Lolitameisjes, opgetuigd met overdadige kantjes en strikjes, stoere robots en uitbundig geklede rocksterren zijn uitingen om ’uniek’ te zijn. Hoewel deze expressievorm over zijn hoogtepunt heen lijkt, blijven de buitenissige uitdossingen nog steeds een inspiratiebron voor Westerse modestudenten.

Fans van specifieke Japanse Mangastrips leven zich uit in zogenaamde Cosplays (een samenvoeging van ’costume’ en ’play’ – spelen). Ze verkleden zich als zo’n stripfiguur of als een bewonderd computerspelpersonage en nemen een rol aan die ze soms een heel weekend vervullen. Uiteraard speelt de markt daar handig op in. Het aanbod in kant-en-klare kattenmeisjeskleding en stoere heldenpakken is inmiddels overweldigend. In Nederland is Cosplay nog een marginaal fenomeen, voornamelijk als competitie te zien (wie lijkt het best?) tijdens strip- en tekenfilmconventies.

Joke van Dijk pakt het verkleden anders aan. Zij bestiert al tien jaar ’Couturage mode-metamorfose’. In haar Haarlemse pand ontvangt zij vriendinnenclubjes, collega-groepjes en schoolklassen die uitleg krijgen over mode uit voorbije tijden. Vervolgens verkleden de bezoekers zich in originele kledingstukken en wanen zich iemand uit het verleden. Van Dijk: „Mensen vinden het leuk om iemand anders te worden Het leuke aan verkleden bij mij is dat het diepgang krijgt door het verhaal dat ik vooraf vertel. Ze komen binnen en verwachten dat ze worden verkleed als Sissi. Niet dus. Ik heb kleding die de hele twintigste eeuw bestrijkt. Ik kijk eerst goed naar hun figuur en geef ze dan bijvoorbeeld een jurk uit de jaren ’20 of ’50. Mede door de kloppende schoenen, tasjes en andere accessoires erbij ’voelen’ ze zich ook ineens een dame of heer uit die tijd.” De nadruk bij Couturage ligt op ’mooi’ en niet op ’gek’, zoals bij andersoortig verkleden. „Het is een beetje als de bij de metamorfoseprogramma’s op de televisie: iemand houdt zich met je bezig om je er goed uit te laten zien. De reacties zijn soms verrassend. Een vrouw die heel behoudend gekleed binnenkomt in een degelijke broek oogst plots bewondering van haar vriendinnen omdat ze bijvoorbeeld fraaie benen blijkt te hebben. Nu vintage nog steeds in de mode is en ze merken dat het hen goed staat, willen ze de kleding soms ook kopen. Maar daar begin ik niet aan.” Wat mensen mooi vinden, blijkt erg afhankelijk van wat er op dat moment mode is.

Tijdens eerdere recessieperioden ontvluchtten mensen de werkelijkheid door zich in dromerige fantasiewerelden onder te dompelen. Zou dat ook nu gaan gebeuren? In de modeontwikkelingen zijn daar momenteel nog geen duidelijke tekenen van te herkennen.