Jongeren met een verhaal

Hoe is het om als 15-jarige je beste vriend te zien verongelukken? Of om op te groeien in een illegaal kindertehuis? In de Slash-reeks van Querido verwerkten jeugdauteurs die waargebeurde verhalen in romans.

Niks mis met de zolderkamer, de besloten werkplek van de schrijver. Maar door die kamer mag ook wel eens een frisse, jonge wind trekken. Schrijver, doe je raam open! Kijk eens naar buiten!

Deze oproep komt van Edward van de Vendel, auteur van veelgeprezen jeugdboeken. Hij vond dat de Nederlandse jeugdliteratuur te ’ikkerig’ was: „Boeken gaan te veel over de schrijvers zelf, en te weinig over jongeren in deze maatschappij.”

Dus bedacht hij de Slash-reeks, die uitgeverij Querido vorig jaar lanceerde. Daarin werken gerenommeerde jeugdboekenauteurs samen met een jongere met een bijzonder levensverhaal. Met z’n tweeën staan ze op de cover: schrijver / (slash) jongere.

Het resultaat van deze samenwerking is een drietal indrukwekkende jeugdromans, geschreven door Edward van de Vendel, Mirjam Oldenhave en Anke Kranendonk. Binnenkort verschijnen ook het vierde en het vijfde Slash-boek, gebaseerd op hetzelfde recept: men neme een waargebeurd verhaal, én al het literaire talent dat de schrijver in huis heeft.

De schrijvers duikelden ’hun’ jongeren allemaal ergens anders op. Van de Vendel kwam via via in contact met Anoush Elman, een uit Afghanistan gevluchte scholier. Zijn levensverhaal is nu vastgelegd in ’De gelukvinder’, waarmee Van de Vendel de reeks opende.

„Zeker vijftig keer zaten we samen in de stationsrestauratie”, vertelt Van de Vendel, die zijn kennismaking met Anoush, een getalenteerde verteller, ’het grootste geschenk in mijn schrijverscarrière’ noemt. „Dan kwam ik binnen met: ’Anoush, ik heb 300 vragen’. Vond ie prima, ’Kom maar op’, zei hij dan.”

Zo kreeg de schrijver een rijk, gedetailleerd beeld van Anoush’ leven in de straten van Kaboel, die ruiken naar ’zweet en rottigheid, en maar heel af en toe naar zoet gebak of verse pinda’s’. En van de meedogenloze mensensmokkelaars, die Anoush ’bottendragers’ noemt. Zij leveren hem en zijn familie uiteindelijk, na vele barre omwegen, in Nederland af.

Mirjam Oldenhave, schrijfster van het tweede Slash-boek, vond haar hoofdpersoon op een onverwachte plek: aan haar eigen keukentafel. In ’Voor jou 10 anderen’ beschrijft ze het heftige leven van haar pleegdochter Cynthia van Eck (pseudoniem). Die woonde van haar tweede tot haar negende in een illegaal kindertehuis in Den Haag.

„Ik was al heel ver met mijn boek over een ander meisje, dat genezen is van anorexia”, vertelt Oldenhave. „Maar ik liep vast. Haar verhaal was al zo uit geanalyseerd, ik kon als schrijver geen kant uit.” En toen kwam Cynthia zelf met het voorstel: „Waarom neem je mij niet?”

Ook Anke Kranendonk vond het verhaal voor ’Alles is weg’, het derde deel in de reeks, in haar nabije omgeving. Ze maakte het boek in samenspraak met haar nichtje Lieke Kranendonk (27). Die kreeg als 15-jarige een groot verlies te verwerken: haar goede vriend ’Muis’, een levendige, hondsbrutale jongen die het middelpunt van haar vriendenkring vormde, kreeg een fataal ongeluk.

„Zijn dood ging als een botte zaag door de vriendenclub heen”, zegt Anke Kranendonk. „Al die jongeren zijn naar binnen geklapt, zij hadden er geen woorden voor.” Maar Muis liet hen niet los, zo bleek toen Lieke haar tante tien jaar later vroeg om ’een monument’ voor hun overleden vriend te schrijven. Lieke had een interviewbundel in gedachten, maar het werd dus een roman.

Daarvoor moest Kranendonk haar nichtje soms pijnlijke vragen stellen. Muis viel van een hoge brug af, Lieke zag hem van dichtbij vallen. „Om zijn val goed te beschrijven, móest ik haar wel vragen: ’Lieke, waar stond jij dan precies? En zette hij eerst zijn hand verkeerd, of zijn voet?’ ”

Voor haar nichtje is dit boek een bijzonder document, denkt de schrijfster: „Zij kan het geven aan mensen, met de boodschap: kijk, dít gebeurt er als jongeren een vriend verliezen.”

Ook Anoush is blij met ’zijn’ roman, zegt Van de Vendel, die inmiddels goed met hem bevriend is geraakt: „Hij is er echt trots op.”