Schaatsen mocht zelfs op zondag

Dikke winters van schaatsijs en kerkgang op grote schaal hebben een gezamenlijk verleden. Calvinist was je net zo zeker als toen er dik ijs lag, maar dat laatste werd steeds zeldzamer. Zo ontstond er bij ons thuis een zelfs een conflict. Er kon in de jaren zestig tijdens een kwakkelwintertje, maar op één dag worden geschaatst, een zondag! Ik zie nog mijn oudste zuster met haar buitenkerkelijke verkering in de voorkamer staan, druk gebarend.

Vader en sigaar in blauwe nevel en luie stoel bracht beheerst zijn heftig redenerende dochter tot bedaren met als resultaat dat bij uitzondering die dag de schaatsen uit het vet kwamen. Dit is slechts een anekdote, maar tekenend voor de tijd van ontzuiling en secularisering. Calvinisme is een breed referentiekader geworden waarin de duiding van de heer Dros tot romantiek verheven kan worden.

Joop Boomsma Veenwouden

Na alle artikelen en brieven over de kerkhervormer Johannes Calvijn in Trouw deze week besef ik maar al te goed dat ik me op glad ijs begeef, als ik op de vraag van Willem Breedveld inga. Tegenstrijdige meningen en vooroordelen buitelen over elkaar.

Bij Calvijn staat godsdienstvrijheid centraal, maar tegelijk is hij medeplichtig aan het ter dood brengen van rooms-katholieken. De zondag is voor hem niet heilig, maar geeft de mens de tijd om tot rust te komen, terwijl bepaalde calvinisten de zondag nog steeds invullen met kerkgang en werkeloosheid. Hij vertoont zelfs humanistische trekken als hij het heeft over het eigen geweten van de mens. Calvijn was verre van behoudend, terwijl een calvinist de stempels van soberheid en rechtlijnigheid opgedrukt krijgt. De predestinatieleer wordt aan Calvijn toegeschreven. Calvijn zou als grondlegger van de democratie en bestrijder van economische en sociale wantoestanden de huidige kredietcrisis hebben zien aankomen!

Hans van Baal Culemborg

Integendeel zou ik zeggen. Als we het begrip calvinistisch bestempelen als behoudend en puriteins, heb ik daar vanuit mijn vroege jeugd toch heel andere ervaringen mee. Mijn ouders waren hervormd en de zondag werd altijd op gepaste wijze doorgebracht. We gingen één keer per zondag naar de kerk. Er werd op zondag niet aan sport gedaan, ook niet passief. Maar zodra er sterk ijs was, werd dat anders. Er moest geschaatst worden. Er werd geen probleem van gemaakt om dat ook op zondag te doen en dat gold voor de meeste gezinnen in die tijd, de zwarte kousenkerken uitgezonderd. Het ging bij ons niet zover dat de zondagse eredienst niet doorging, zoals in een plaats in de omgeving. Mijn vader vertelde, dat daar op zondag bij de kerk een bord stond met vermelding ’geen kerk wegens ijsvermaak’. Maar in ons gezin had het calvinisme geen nadelige effecten voor ons ijsvermaak.

Leen Stout Elst

Schaatsen was bij ons gezin, dat tot de calvinistische toptien van het dorp behoorde, niet opportuun.

Er hingen trossen oude Friese doorlopers in de bijkeukenkast , maar allemaal krijgertjes en veel te groot. Ondanks het feit dat we aan de ringvaart woonden en zo op het ijs konden stappen, bleef het bij pogingen die alleen maar leidden tot veel ijsleed inplaats van ijspret en jaloerse blikken naar ongelovigen die hoge noren kregen van hun ouders.

Wel ging ik ’s zondagsmorgens met nylons en op hoge hakjes, klunend over de spekgladde ongelijke straatsteentjes, naar de kerk!

Ineke Remijnse Edam

Lekker, jullie verslagen over schaatspret. Maar op maandag 12 januari schreven jullie: „Een paar honderdduizend mensen deden mee aan officiële toertochten, nog eens eenzelfde aantal deed 'zwart' mee”. Hoezo zwart? Alsof schaatsers die op eigen houtje(!) op hetzelfde ijs krabbelen als betalende toertochtrijders iets illegaals doen. Het water is van iedereen, ook bevroren. Als je een medaille wilt en kiest voor gecontroleerd ijs, kies je voor een toertocht (je kiest dan meestal in een moeite door voor drukte en parkeergedoe).

Wil je lekker vrij schaatsen, dan doe je dat. Linker, maar rustiger en spannender.

Kruist jouw pad een toertocht, dan mag je gewoon gebruik maken van een eventuele kluunmat. Alleen heel zuinige (calvinistische?) Nederlanders rijden precies hetzelfde rondje als de toertocht, maar dan voor niets en geen medaille. Maar ook dat is niet strafbaar. Wij hebben nog nooit meegemaakt dat er een controleur van de ijsclub bij een kluunmat in de polder stond, die niet-deelnemers naar het gras verwees.

Met een consumptie van de koek en zopie (=sterke drank!) spek je ook de kas van de organiserende ijsclub. Alleen goed ijs is zwart. ’Zwart’ schaatsenrijden bestaat volgens ons dus niet.

Jan Arentsz Alkmaar, klas A5BHeeft dit weekend zowel vrij als georganiseerd geschaatst.