VVD bereid tekort op te laten lopen

Een maand lang hield de VVD vol dat het begrotingstekort de 2 procent niet mag overstijgen. VVD-leider Rutte kwam daar gisteren op terug.

Eén voor één vielen ze de afgelopen maanden af. Eerst besloot de linkse oppositie dat de begrotingsafspraken even niet op de eerste plaats staan. Daarna raakten PvdA en ChristenUnie ervan overtuigd dat het niet zinvol zou zijn om, als het begrotingstekort de 2 procent zou naderen, direct over te gaan tot enkel bezuinigen. Een maand geleden volgden het CDA en de rest van de oppositie. Alleen de VVD hield staande dat het oprekken van begrotingsregels zou leiden tot potverteren.

De druppel voor de schatkistbewaarders van het CDA om de begrotingsdiscipline even opzij te schuiven, waren de voorspellingen van het Centraal Planbureau in februari. Veertig miljard euro zou er in een kleine twee jaar moeten worden bezuinigd om de afspraken gestand te doen. Zo’n klap aan de economie geven durft niemand voor zijn rekening te nemen. Behalve dan VVD-fractieleider Mark Rutte.

Hoewel. In het kamerdebat na publicatie van de CPB-voorspellingen viel hij op hoge toon zijn CDA-collega Pieter van Geel aan. Die zou de rekening naar toekomstige generaties doorschuiven. Dat Rutte zelf geen antwoord had op de vraag hoe hij zo’n enorm bedrag wil bezuinigen zonder de economie ten gronde te richten, deed er volgens de VVD-leider even niet toe.

Bij andere partijen oogstte Rutte onbegrip. Niet meer serieus te nemen, oordeelde zelfs de ChristenUnie. Binnen de partij was er weinig kritiek te horen op de tegendraadse stellingname. Een enkele partij-ideoloog vond dat Rutte zich ongeloofwaardig maakte, maar van zijn voorzitter kreeg hij ruime bijval. „Waarom laat Bos de staatsschuld oplopen, terwijl juist dat de oorzaak van de crisis was?”, vroeg Ivo Opstelten zich hardop af daags na de publicatie van de CPB-cijfers.

Tot zover geen reden voor Rutte om terug te komen op de eigenzinnige positie. Toch presenteerde de VVD-leider gisterochtend een geheel van crisismaatregelen waarmee hij precies doet wat hij Van Geel eerder verweet: het nemen van structurele maatregelen die er toe moeten leiden dat er een overschot ontstaat. Maar dit en volgend jaar het tekort laten oplopen. Volgend jaar zelfs tot 3,6 procent.

Dat hij Van Geel zulke verwijten maken, dat was politiek, licht Rutte toe. De CDA-leider verzwakte zo zijn eigen onderhandelingspositie, terwijl Rutte zijn hoop richtte op het CDA voor structurele hervormingen. Intussen moet het ook voor hemzelf vanaf het begin af aan duidelijk zijn geweest dat 40 miljard bezuinigen ondoenlijk is. Van Geel had het te druk met de coalitieonderhandelingen om Rutte ermee om de oren te slaan, toen die onmogelijkheid gisteren zwart op wit stond.