EU ruziet over plan van vijf miljard

Premier Balkenende mag even weg uit het crisisoverleg in Den Haag, voor een EU-top in Brussel. Maar ook daar staat de crisis op het menu.

Nobelprijswinnaar Paul Krugman, deze week op bezoek in Brussel, had een duidelijke boodschap. Europa moet de economie nu stimuleren, en fors ook. Want de aangekondigde maatregelen schieten volgens de Amerikaanse econoom te kort. De economie krimpt en alle nieuwe cijfers lijken slechter dan de vorige.

„Het Europese antwoord is echt teleurstellend”, zei Krugman na een ontmoeting met enkele eurocommissarissen. „De Verenigde Staten doen niet genoeg om de crisis te bestrijden en Europa doet nog niet half zoveel. Het is ontoereikend.”

Eurocommissaris Neelie Kroes (mededinging) is niet onder de indruk. „Die kritiek is wel gemakkelijk. We zijn hard bezig. We hebben wel te maken met 27 landen. Die moeten het eerst eens worden.”

Het is natuurlijk ook de vraag of Krugmans recept werkt. „We weten niet of het helpt om gewoon meer geld in de economie te pompen”, aldus eurocommissaris Verheugen (industrie). Meer uitgeven is gevaarlijk, want dat ontwricht de overheidsbegrotingen, die toch al fors in het rood gaan.

Bovendien ziet Krugman, zoals veel Amerikanen, iets over het hoofd: Europese landen steken veel meer geld in de publieke sector dan de VS. De zorg, het onderwijs en de sociale zekerheid blijven op peil, ook al krimpt de economie. En dat telt alleen al als een flinke stimulering.

De Europese regeringsleiders, die vandaag en morgen in Brussel bijeen komen, zullen naar verwachting geen grote nieuwe plannen aankondigen. Maar ze moeten zich nog wel scharen achter eerdere voorstellen.

Daarbij gaat het om beter toezicht op de financiële markten en meer Europese samenwerking op dat terrein. Het Internationaal Monetair Fonds moet bovendien meer geld krijgen om de crisis wereldwijd te bestrijden, de EU wil daaraan circa 74 miljard euro bijdragen.

De Franse president Sarkozy en de Duitse bondskanselier Merkel schrijven in een gezamenlijke brief aan hun collega’s dat het doorzetten van de aangekondigde herstelplannen ’cruciaal’ is. De Britse premier Brown slaat in een eigen brief wel een alarmerende toon aan, maar ook hij doet geen nieuwe voorstellen.

Doet Europa dan niets extra? Toch wel, als het aan voorzitter Barroso van de Europese Commissie ligt. Hij heeft een investeringsplan van vijf miljard euro, onder meer bedoeld om de energievoorziening te verzekeren (zie kader).

Dit plan stuit juist weer op verzet van veel EU-lidstaten, waaronder Nederland, omdat het niet voldoet aan de Europese begrotingsregels. De EU steggelt dus over een paar miljard euro, terwijl critici als Krugman menen dat er vele honderden miljarden extra nodig zijn.

Toch is het ’plan van vijf miljard’ belangrijk, meent Kroes. „Ik hoop oprecht dat het aangenomen wordt, zonder er stukken af te knippen. Europa kan meehelpen om de crisis op te lossen, maar dan moeten we het wel samen doen.”