’Kapitalisten denken direct aan mensen ontslaan’

China’s Detroit ligt in het noorden. De autoproductie stagneert, maar mensen ontslaan zoals het zuiden doet, heet hier ’te kapitalistisch’.

„Er worden zo weinig trucks besteld dat we al wekenlang maar halve dagen maken”, klaagt Meng, een pokdalige technicus die al ruim twintig jaar bij truckfabriek Jiefang werkt. „De productie moest omlaag, anders worden de voorraden te groot.”

Hoewel China’s auto-industrie nog altijd groeit met 6,7 procent, heeft autostad Changchun sinds augustus te maken met een sterk teruglopende vraag. De laatste jaren zijn er elders in China vele autoproducenten bijgekomen. Die concurrentie maakte een eind aan de bloeiperiode van staatsbedrijven als First Automobile Works (FAW), waarvan truckfabriek Jiefang onderdeel is.

Meng is bezorgd over de toekomst van zijn bedrijf. Hij drinkt bier met twee collega’s in Tianxing Gourouguan, een luidruchtige eetschuur, gespecialiseerd in hondenvlees. Het restaurant ligt op een steenworp afstand van de fabriekspoort, maar niemand maakt aanstalten om weer aan het werk te gaan. De flessen lokaal bier gaan er snel doorheen.

Een grijze man aan de aangrenzende tafel verzekert de mannen dat niemand zich zorgen hoeft te maken over gedwongen ontslagen. Hij wil zijn naam niet noemen, maar wil wel kwijt dat hij een paar dagen geleden bij een vergadering van de top van FAW aanwezig was. „De leiding zal er alles aan doen om te zorgen dat mensen hun baan kunnen houden”, zegt hij zelfverzekerd als hij opstaat om de rekening te betalen. „Kapitalisten denken bij een economische crisis als eerste oplossing aan het ontslaan van mensen. Hier doen we dat anders. Onze socialistische oplossing is dat we de arbeiders minder laten verdienen, maar dat ze hun baan kunnen houden.”

Zijn kritische ondertoon is niet alleen gericht op het buitenland, maar ook op de fabrikanten in zuidelijkere provincies als Zhejiang en Guangdong, waar de afgelopen maanden miljoenen arbeiders zijn ontslagen. Terwijl de Chinese staatsman Deng Xiaoping de held van veel zuiderlingen is vanwege zijn economische hervormingen, staat in het noordoosten partijleider Mao Zedong nog in hoog aanzien. In dit noordelijke, koude deel van China, dat grenst aan Mongolië, Siberië en Noord-Korea, voeren staatsbedrijven nog altijd de boventoon.

De 79-jarige weduwe Xiao werkte van 1981 tot 1999 in een van de FAW-fabrieken. Nu hebben alle vier haar kinderen een baan in de auto-industrie. Xiao vertelt dat ze het financieel moeilijk hebben, nu haar kinderen elk nog maar twee tot drie dagen per week werken. Hun inkomen ging namelijk navenant omlaag.

Ook anderen in Changchun proeven de gevolgen. De eigenares van het hondenvlees-restaurant vertelt dat haar omzet gehalveerd is. Dat geldt ook voor straatverkoopster Wei, die suikergoed verkoopt voor het Chinees Nieuwjaar dat aanstaande maandag begint.

Technicus Meng vertelt dat zijn gezin het rustig aan moet doen met de komende feestdagen. Tot twee jaar geleden lag zijn inkomen, inclusief bonussen, rond de 8000 renminbi (circa 900 euro) per maand. Inmiddels is dat teruggelopen tot 3000 renminbi. Zijn echtgenote zit in hetzelfde schuitje.

Mengs tafelgenoten Li en Yan hopen dat in de tweede helft van het jaar de effecten van de stimuleringsmaatregelen van de overheid voelbaar worden. „De lagere benzineprijzen in combinatie met de subsidies moeten ertoe leiden dat mensen meer geld te besteden hebben. Dus zullen meer mensen een auto kopen”, zegt Li.

Statistisch analist Fan van de marketing afdeling van FAW’s busdivisie denkt ook dat de maatregelen zullen leiden tot een toenemende vraag. En als de autoverkoop tegen blijft vallen, dan zal dat toch in ieder geval de verkoop van bussen moeten laten stijgen, rekent hij voor. Maar Fan betwijfelt of boeren gebruik zullen maken van de aangekondigde subsidies om hun vervuilende wagens in te ruilen voor milieuvriendelijke. Het is een maatregel die de auto-industrie een impuls moet geven. „Met dat soort beleid is de overheid al langer bezig. Maar het is moeilijk uitvoerbaar op het platteland.”