Souvenirs verdringen boeken langs de Seine

Boekhandelaren langs de Seine overleefden eeuwen van censuur, overstromingen en revoluties. De nieuwe vijand: bronzen Eiffeltorenbeeldjes.

Boekverkoper Alain Moutet (71) windt er geen doekjes om. „Nog geen boek heb ik vandaag verkocht.” Ook bij buurman Claude Sarres (53) is de handel op deze ijzige januarimiddag uitgesproken dun. Terwijl de één zich heeft zitten warmen in het café aan de overkant, past de ander op de boedel. Nu wisselen ze elkaar af.

Moutet en Sarres zijn zogenoemde bouquinistes: boekhandelaren met een stalletje op de kade langs de Seine in het centrum van Parijs. Er zijn er zo’n tweehonderd. De boeken die ze aanbieden zijn antiquarisch of tweedehands. Bijna alle handelaren hebben een eigen specialisatie. Sarres verkoopt detectiveromans en science-fiction en boeken over films; Moutet beperkt zich tot de sociale wetenschappen en een enkele bak met vergeelde literatuur.

De bouquinistes horen bij Parijs zoals de piramide van het Louvre of de trappen van Montmartre. Al 350 jaar bivakkeren ze langs de Seine. Ze weerstonden de koninklijke censuur, redden tijdens de Franse Revolutie aristocratische bibliotheken van het vuur en hielden stand tijdens de grote overstroming van 1910 die een groot deel van de hoofdstad onder water zette. Sinds 1992 staan ze op de Unesco-Werelderfgoedlijst.

Toch gaat het niet goed met de bouquinistes. De verkoop loopt terug; ervan leven kan eigenlijk niet langer, zegt Moutet. Sinds hij veertig jaar geleden een stalletje begon zag hij zijn omzet eigenlijk alleen maar dalen. „Eerst door de tv en nu internet: ieder uur dat de mensen achter een scherm doorbrengen besteden ze niet aan het lezen van een boek.”

Steeds meer bouquinistes bezwijken dan ook voor de verleiding om souvenirs en prullaria te gaan verkopen. Waar veel toeristen komen, zoals rond de Notre Dame, hebben boeken soms geheel moeten plaatsmaken voor T-shirts, erotiek en bronzen Eiffeltorenbeeldjes. De gemeente vreest voor het voortbestaan van de traditionele boekhandelaar. Het reglement voor de bouquinistes is streng. De gemeente deed al eens een flinke scheut water bij de wijn door de bouquinistes toe te staan een van de vier groene verkoopbakken te vullen met kaarten, posters of dvd’s.

„Met meuk dus”, gromt Moutet, die zelf altijd een purist gebleven is. „Ik lees alle boeken eerst voordat ik ze te koop zet.” Hij schat dat hij gemiddeld vierhonderd euro per maand omzet. Leven doet hij van een AOW-tje en een aanvullende uitkering. Het stoort hem niet: „Dit bestaan biedt een enorme vrijheid, ik voer interessante gesprekken met voorbijgangers en heb uitzicht op de achterkant van de Notre Dame.”

Toch heeft hij wel begrip voor zijn collega’s die besluiten er souvenirs naast te verkopen. „Lange tijd waren de handelaren gepensioneerden, maar de afgelopen jaren is er een verjonging opgetreden. Die lui hebben allemaal een gezin dat ze moeten onderhouden.”

Om de trend te keren heeft de gemeente inmiddels een serie maatregelen voorgesteld om de boekenliefhebber terug te lokken naar de kade van de Seine met wandeltochten, een internetsite, een boekenweek en een literaire prijs.

Over het voorbestaan van de bouquinistes maakt Moutet zich weinig zorgen. „Uiteindelijk wil je een boek toch in je handen houden; dat kan een computerscherm nooit vervangen.” Zijn collega komt terug uit het café en begint de groene bakken af te sluiten. Hij verwacht niets meer te verkopen vandaag. Claude Sarres: „Op zulke dagen krijg ik toch net iets te veel het gevoel alsof ik dienst doe als decoratiestuk.”