Media onder vuur

Het is guur weer voor de media in Koerdistan. De krant Hawlati heeft een boete van duizenden euro’s gekregen vanwege een opiniestuk waarin wordt gezegd dat de twee Koerdische leiders vele miljoenen aan hun machtsposities hebben overgehouden.

Het stuk van de Amerikaanse opinieschrijver Michael Rubin is al geruime tijd geleden (weliswaar in slechte vertaling) geplaatst, vergezeld van een nieuwsbericht op de voorpagina van de krant. Hawlati geldt als onafhankelijk, maar is in zijn berichtgeving in feite tegen de regering en de twee regerende partijen PUK en KDP gericht. De krant heeft nagelaten de beide leiders, Barzani en Talabani, commentaar te vragen.

De productie verdient niet de schoonheidsprijs. Het gaat om een deel van het opiniestuk, waarin bovendien geen bewijzen worden geleverd. De krant heeft ervoor gekozen dat te negeren, en presenteert de verrijking van de leiders in het nieuwsbericht als een feit. De Koerdische president Barzani heeft de aantijging in een persbericht ontkend en het daarbij gelaten, maar de Iraakse president Talabani voelde zich beschadigd en heeft een proces tegen Hawlati aangespannen.

Het is niet de enige rechtszaak waarmee de media in Koerdistan te maken hebben. De onafhankelijke krant Awena kreeg een boete aan zijn broek omdat het blad weigerde de bron te onthullen voor een stuk over de corruptiepraktijken van een politicus. Een paar maanden geleden werd een arts veroordeeld tot een gevangenisstraf vanwege een opiniestuk waarin hij – ook al in Hawlati overigens – de gevolgen van orale seks bespreekbaar probeerde te maken. En zeer recent is ook de hoofdredacteur van een nieuw blad dat banden heeft met islamitische partijen opgepakt vanwege een artikel over corruptie.

Justitie was in Irak een wapen in de handen van Saddam, die onschuldigen in de gevangenis liet belanden. Veel rechters uit die tijd zijn op non-actief gesteld, en buitenlandse organisaties hebben veel geld en energie gestoken in de verbetering van de kwaliteit van het justitieel apparaat. De veroordeling van juist die media die als onafhankelijk te boek staan stemt echter niet optimistisch over dat proces.

Hawlati had wederhoor moeten toepassen, en aannames niet als feiten mogen presenteren. Maar het blad veroordelen tot een boete die tot haar bankroet kan leiden gaat wel erg ver. Vooral omdat het gaat om een opiniestuk van een Amerikaan die aansprakelijk is voor zijn eigen woorden, en om leiders die zichzelf in andere media uitgebreid zouden kunnen vrijpleiten, en zelfs in Hawlati een wederwoord hadden kunnen krijgen.

Nawchirvan Mustafa, de hoge PUKker die onlangs uit de partij is gestapt en met een eigen beweging meedoet aan de parlementsverkiezingen, ziet de bui al hangen. Al voor zijn vertrek uit de PUK was hij eigenaar van een mediaconcern, met een krant (Rojnama), een radiostation (Nawa) en een gloednieuwe nieuwszender (KNN). Uit zeer betrouwbare bron hoorde ik dat hij onlangs bedreigd is door zijn vroegere vrienden, die hun politieke strijd tegen zijn nieuwe beweging denken te gaan voeren door justitie tegen zijn media in te zetten.

Gelukkig is het niet alleen kommer en kwel. Het goede nieuws is dat hoofdredacteuren in Suleymania hebben begrepen dat ze moeten samenwerken en solidair moeten zijn. Een aantal van hen is een campagne begonnen om geld in te zamelen om Hawlati’s boete te betalen. Opdat de krant niet omvalt onder het juridisch geweld. Zoals natuurlijk ook met elk van hen zou kunnen gebeuren, als de huidige gure wind aanhoudt.