Het grote wantrouwen

Slechts 48% van de Nederlandse jongeren vertrouwt de media, zo luidde één van de bevindingen van de International Civics and Citizenship Education Study, een grootschalig onderzoek over burgerschap onder Europese scholieren. Een behoorlijk treurig resultaat, dat overigens te midden van andere lichtjes deprimerende bevindingen staat: Nederlandse scholieren blijken ook niet veel van politiek te weten en staan bovendien zeer negatief tegenover gelijke rechten voor migranten.

Toch wel opvallend dat ‘wij’ blijkbaar de informatie die de media ons bieden, met een kilo zout denken te moeten nemen.

En dat terwijl wij - in ieder geval van zogenaamde Nieuwe Media - vaak beter begrijpen hoe het in elkaar steekt, dan oudere Nederlanders. Daarom kunnen we sneller door bepaalde dingen heen prikken - alles wat op twitter staat, is bijvoorbeeld vaak een overstatement - en kunnen we beter naar informatie zoeken dan de toch soms behoorlijk digibetische volwassene. In theorie zou je dus kunnen stellen dat er niet al te veel reden is voor jongeren om verdacht wantrouwig met de media om te gaan.

Toch blijken we dus nogal een grimmig beeld van al die informatiedragers te hebben. toussaint

Waardoor dit wantrouwen mogelijk veroorzaakt wordt, is mij een compleet raadsel.

In eerste instantie dacht ik dat al die series over complottheorieën en andere angstkwekende spetter-tv misschien een kleine bijdrage heeft kunnen leveren aan ons ongeloof, maar then again: De tv vertrouwen we blijkbaar niet.

Misschien hebben de media ons alsnog wel het verkeerde voorbeeld gegeven. Ik kan me nu niet bijzonder veel zaken herinneren waarbij de media ons hebben ‘misleid’ - in erge of minder erge vorm - en velen van mijn leeftijdsgenoten kunnen dit ook niet, maar door ouders en leraren wordt ons wel degelijk op het hart gedrukt dat journalisten “ook maar mensen” zijn. Vooral bij vakken als maatschappijleer en geschiedenis wordt het door de docent vaak als morele plicht gezien om leerlingen te leren kritisch te zijn over alle hen aangeboden informatie, waar dit dan ook vandaan komt. Op de vraag waarom je niet gewoon min of meer blind zou kunnen vertrouwen op nieuwsberichten etcetera van alom gerespecteerde kranten of journaals, volgen vaak een heleboel verontrustende voorbeelden uit verre, exotische landen. Ik moet zeggen dat ik, de ochtend na het horen van alweer zo’n vreeemd verhaal over een min of meer foutief nieuwsbericht dat min of meer een soort-van-oorlog in gang heeft gezet in Verweggistan, ook altijd wel met een wat cynische blik de krant opensla.

Maar aangezien we gemakshalve ouders en leraren meestal óók maar niet vertrouwen, kan ik hen in dit geval helaas nauwelijks de schuld geven van ons ongeloof.

Ik vrees dat de enige overgebleven verklaring is dat het wantrouwen vooral in onszelf zit.

Mooi is dat: noemen je ouders je de ene dag ontzettend naïef omdat je met die vijf vieren heus nog wel denkt over te gaan, de volgende dag blijkt de jeugd van tegenwoordig voor 52% uit enorm achterdochtige sceptici te bestaan.