Palestijnse humor lijkt op Joodse

De Franse filmmaakster Vannessa Rousselot voltooit deze maand (No) Laughing Matter, waarin ze op zoek gaat naar de humor van Palestijnen.

Waarom wilde u deze documentaire maken?

„Het idee ontstond toen ik in Betlehem woonde en Hebreeuwse les volgde in Jeruzalem. Israëlische vrienden vroegen me constant hoe het was om met Palestijnen te leven. Ik wilde ze kennis laten maken met de humoristische kant van de Palestijnen. Mijn lerares Arabisch verzamelt bovendien sinds 1994 al moppen in een schriftje. Ik wil de film ook in Israël laten zien om de alledaagse kant van de Palestijnen te belichten. Humor maakt ’de ander’ menselijk en minder eng.”

Waar maken de Palestijnen zoal grappen over?

„De moppen gaan over politiek en het dagelijks leven. Racistische grappen over Joden leven er totaal niet, wel moppen over Israëlische soldaten, omdat die deel uitmaken van de alledaagse werkelijkheid. De Belgen van de Palestijnse moppen zijn de inwoners van Hebron: Een Hebroniet die in Amerika raketten leert maken wordt bij terugkomst gevraagd er een af te schieten richting Tel Aviv. De raket landt door een fout echter tweehonderd meter verderop. De hele omgeving ligt in puin, waarop de Hebroniet glundert: ’Als die raket hier al zo’n ravage veroorzaakt, kun je nagaan wat hij dan in Tel Aviv aanricht!’”

Hoe reageerden Israëliërs op de Palestijnse humor?

Ik liet mijn opnames vaak door Israëlische kennissen bekijken. Bovenstaande mop hoorden ze in bittere ernst aan, maar toen ze er eenmaal achter kwamen dat de Palestijnen zichzelf op de hak namen, moesten ze er hard om lachen. Ze vonden de grappen zelfs bol staan van de Joodse humor; een moeder geeft haar zoon twee sjekel om wat lekkers te kopen. Plots komt de jongen teruggerend: ’Mama kom, er is iets ergs gebeurd!’ ’Wat is er dan?’, vraagt de moeder. ’Papa is dood.’ ’Oh, gelukkig, ik dacht dat je het geld was kwijtgeraakt.’ Toen ik dit liet zien riep een joodse vriend: ’Dat zijn onze grappen, wij maken altijd grappen over de Joodse gierigheid!’”

Hoe staat het op dit moment met de Palestijnse humor?

„Volgens Sjarif Kananeh, een sociaal wetenschapper aan de Bir Zeit universiteit, zijn er de laatste tien maanden weinig nieuwe grappen bijgekomen. Sinds de Eerste intifada is dit de eerste keer dat de ’productie’ stil ligt. Volgens hem is er voor goede moppen een gevoel van hoop nodig, dat momenteel misschien niet aanwezig is.”

Wat is uw favoriete Palestijnse grap?

„Mijn favoriete grap is van voor de Eerste Intifada: Saddam Hoessein, Bush senior en Arafat mogen God allemaal een vraag stellen. Saddam vraagt wanneer Irak alle olie van de wereld zal bezitten, waarop God antwoordt: ’Dat zul jij niet meer meemaken.’ Bush vraagt wanneer de VS de wereld zullen regeren. God: ’Die dag zul jij niet zien.’ Op de vraag van Arafat, wanneer de Palestijnen een eigen staat krijgen, antwoordt God: ’Dat maak ík van mijn levensdagen niet meer mee!’