Het is elke dag opnieuw duimen voor een slaapplekje

utrecht - – In Utrecht melden zich opvallend veel moeders met kinderen voor noodopvang, zegt beleidsambtenaar Jan Braat (asiel- en vreemdelingenzaken). De noodopvang zou eigenlijk zijn deuren sluiten, maar dat lijkt nu niet meer zo logisch: „Wij willen als gemeente niet bekend staan als schenders van de mensenrechten. We kunnen die kinderen niet in de kou laten staan.”

Utrecht wijst daarbij op een uitspraak van het Europees Comité die vorige maand bekend werd, waarin Nederland op de vingers wordt getikt omdat er kinderen van uitgeprocedeerde asielzoekers op straat worden gezet. Daarmee schendt Nederland de mensenrechten, vindt het comité. „We zien de advocaten die ons aanklagen al aankomen”, aldus Braat.

De noodopvang voor uitgeprocedeerde asielzoekers loopt langzaam leeg, schreef minister Hirsch Ballin (justitie) vorige week aan de Kamer. Maar sloop- en kraakpanden, kerken en particuliere opvang puilen uit, waarschuwen critici. „De stress is enorm. Het is elke dag weer duimen dat we ergens een slaapplekje voor moeders en hun kinderen kunnen regelen”, zegt Margreet Jenezon van Stil, een ’solidariteitsorganisatie voor vluchtelingen en migranten zonder verblijfsvergunning’.

In de brief aan de Kamer meldt de minister dat bijna negenhonderd uitgeprocedeerde asielzoekers eind vorig jaar de noodopvang van de gemeenten hadden verlaten. Volgens hem moest er op dat moment nog voor 240 ex-asielzoekers elders een plaatsje worden gezocht. Uit een belronde van Trouw naar twintig grote gemeenten blijkt nu dat die gemeenten de noodopvang van 260 ex-asielzoekers bekostigen. Het totaal moet daarmee veel hoger liggen.

De noodopvang moest dicht op voorspraak van staatssecretaris Albayrak. Zij maakte, na het generaal pardon voor 28.000 asielzoekers, met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) de afspraak dat alle afvallers voor die regeling het land uit moeten. De opvang en het uitzetten zou Justitie op zich nemen, gemeenten beloofden vanaf 1 januari 2010 geen noodopvang meer te bieden of te financieren.

Veel gemeenten haalden dat ultimatum niet maar bouwden het aantal opvangplekken wel snel af. In de gemeente Utrecht bijvoorbeeld waren er van de 135 opvangplekken eind januari nog maar twintig over. Maar de afgelopen weken meldden zich meer dan veertig mensen voor opvang, zegt Jan Braat die denkt dat het aantal opvangplekken weer uitgebreid moet worden.

Gemeenten klagen dat het Rijk haar belofte niet is nagekomen en haar verantwoordelijkheid -zorg te dragen voor de huisvesting en uizetting van uitgeprocedeerde asielzoekers - niet neemt. „En zo krijgen wij de problemen weer op ons bordje geschoven”, zegt John van Tilborg namens de ruim honderd logo-gemeenten (Landelijk Overleg van Gemeentebesturen inzake Opvang- en terugkeerbeleid). „Al die gemeenten zitten echt niet te wachten op het opnieuw opzetten van noodopvang. Dat is veel gedoe, kost veel geld en levert vast weer een hoop geruzie met Den Haag op. Maar uit vrees voor illegaliteit, problemen met de openbare orde en uit humaniteit, begrijpen ze dat ze iets moeten doen. Een crisissituatie dreigt.”

De Tilburgse wethouder Gon Mevis (asielbeleid) zegt dat er ’pleisters op het beleid geplakt moeten worden’: „Ik hoop dat de minister oor voor deze dreigende problemen heeft.”