Wel of geen provincies

Bezuinigen op het Nederlandse openbaar bestuur is geen kwestie van grote stappen, snel thuis. Een grootscheepse reorganisatie kost tijd, zo stelt de werkgroep die het openbaar bestuur doorlichtte.

Eén van de voorstellen is om de provincies en waterschappen, ofwel het middenbestuur, te schrappen, waardoor structureel 1,8 miljard euro wordt bespaard. Voor zo’n verandering is wel een grondwetswijziging nodig, wat betekent dat de volledige besparing pas na 2015 gerealiseerd kan worden. Tot die tijd zou het 460 miljoen euro schelen.

Als het middenbestuur inderdaad wordt afgeschaft, moeten gemeenten groter worden. De werkgroep heeft het over 25 tot 30 ’regiogemeenten’ in plaats van de huidige 430 gemeenten. Het aantal politieke ambtsdragers kan worden teruggebracht van 13.000 naar zo’n 1650.

Een andere variant is om de taken van gemeenten en provincies te vergroten, en daarmee het middenbestuur te laten bestaan. Gemeenten worden dan de eerste overheid voor zorg en welzijn; provincies krijgen meer aandacht voor het ruimtelijk-economisch domein. Het aantal gemeenten kan worden teruggebracht naar 100 tot 150, het aantal provincies naar 5 tot 8 en het aantal politieke ambtsdragers naar ruim 5000.

De waterschappen kunnen blijven bestaan of deels worden ondergebracht bij provincies en gemeenten. Ook deze variant vergt een lange overgangsperiode, zodat de besparing van 1,45 miljard euro pas na de komende kabinetsperiode kan worden gerealiseerd.