Ambtenaren voor even aan de macht

den haag – - Het leek er gisteren even op dat in politiek Den Haag de ambtenaren aan de macht waren. Van de ambtelijke burelen kwam een stapel rapporten met verregaande bezuinigingsmogelijkheden. Tweede Kamerleden en ministers mochten in de voorbereiding van de rapporten slechts input geven, de vierde macht bepaalde wat er allemaal wel en niet mogelijk zou zijn en wat daarvan uiteindelijk op papier kwam.

Schijn bedriegt. De ambtenaren kunnen met zulke vergaande voorstellen komen, juist doordat ze níet aan de macht zijn.

Zij kunnen veilig schetsen in welke subsidies kan worden gesneden, welk beleid totaal moet worden omgegooid om fors te besparen en wat het oplevert als een doelgroep helemaal geen ondersteuning meer krijgt. De ambtenaren hoefden zich in dit geval niets aan te trekken van politieke gevoeligheden of van taboes van hun vakminister.

Zoals GroenLinks-leider Femke Halsema meteen al klaagde via Twitter: „Er wordt ook geen enkele rekening gehouden met verschillen in inkomens, kansen of gezondheid.”

Dat klopt. Daar hebben de ambtenaren niet naar hoeven kijken. Daarvoor zijn nu de politici aan zet. Zij hebben een enorme waslijst met allerlei opties om te besparen.

Zij kunnen bepalen of het ethisch is om de IQ-grens te verlagen van 85 naar 70 om te bepalen of iemand recht heeft op AWBZ-zorg voor verstandelijk gehandicapten of zwakbegaafden. Zij mogen zeggen of het politiek opportuun is om mensen zelf verantwoordelijk te maken voor de extra kosten die het krijgen van kinderen met zich meebrengt. En ze kunnen beslissen of het politiek wenselijk is om ons terug te trekken uit conflicten in andere delen van de wereld.

Politieke partijen kunnen in de aanloop naar de verkiezingen en de formatie naar hartelust putten uit alle scenario’s. Wat hierbij helpt, is dat de ambtenaren zich klaarblijkelijk niets hebben aangetrokken van de waarschuwing die premier Balkenende hun in het najaar gaf. Hij wilde geen lastenverzwaringen.

De ambtenaren hebben gewoon geschetst wat mogelijk is. Inclusief lastenverzwaringen.