Verkiezingen Soedan naderen, chaos groeit

„Ik maak me geen zorgen over al dat gekonkel rond de verkiezingen. Alleen het referendum volgend jaar over onafhankelijkheid van Zuid-Soedan is belangrijk”, meent ingenieur Lino Limoi. In de schaduw van een enorme boom in een parkje in Juba, de hoofdstad van het semi-autonome Zuid-Soedan, praat hij met vrienden over de perikelen rond de stembusgang op 11,12 en 13 april. De eerste in 24 jaar in Soedan. „Voor mij zijn de verkiezingen niet meer dan een vingeroefening voor de volksstemming in januari”, verklaart Limoi. De Zuid-Soedanezen stemmen dan massaal voor afscheiding van het gehate Noorden.

Met ’gekonkel’ bedoelt Limoi dat presidentskandidaat Yasir Arman van de Soedanese Volksbevrijdingsbeweging (SPLM) zich gisteren ineens terugtrok. De populaire SPLM-leider Salva Kiir kon niet meedoen omdat hij president van Zuid-Soedan is en wil blijven. Daarmee was Arman de belangrijkste rivaal van president Omar al-Bashir. De SPLM sluit eerlijke verkiezingen uit maar durft de stembusgang niet te boycotten nadat Al-Bashir dreigde als vergelding het referendum af te gelasten.

„Met de terugtrekking van onze kandidaat stellen we tenminste een daad om de aandacht te vestigen op mogelijke verkiezingsfraude”, zegt Margaret Laku, eigenaresse van een zaak voor tweedehands kleding. Enkele klanten die in de rekken neuzen maken instemmende geluiden.

Binnen de SPLM leek gisteren niemand te weten waarom Arman zich op zo’n kritiek moment terugtrekt. Een geheime deal tussen Kiir en Al-Bashir hoort zeker tot de mogelijkheden in de politieke arena vol opportunisten in Soedan. De SPLM-actie schenkt de winst aan Al-Bashir, en houdt in ruil daarvoor het referendum over afscheiding overeind.

Buiten de regerende NCP van Al-Bashir hebben partijen geen vertrouwen in een eerlijk verloop van de verkiezingen. Er zijn diverse geruchten over de stembiljetten die zijn gedrukt op de persen van een overheidsbedrijf en ongenummerd zouden zijn. Ook internationale waarnemers twijfelen aan een eerlijke stembusgang met name in het westelijke Darfur waar de noodtoestand heerst. „Er is nauwelijks toezicht te houden op het verloop van de stemming in Darfur. Tegenstanders van de NCP zitten in vluchtelingenkampen of in rebellengebieden waar geen stemming plaatsvindt. Daardoor kan de NCP fors winnen in Darfur en zich daarmee een nationale dominantie verzekeren”, concludeert denktank International Crisis Group.

De chaos werd gistermiddag compleet toen de meeste noordelijke oppositiepartijen een boycot van de presidentsverkiezingen bekend maakten (zie kader). „Het tijdstip van al het gekibbel over oneerlijke verkiezingen verbaast me. Waarom nu pas? Het begon al met de vorig jaar gehouden volkstelling”, merkt Isaac Kenya Kongur op, leider van het Recht en Vrede bureau van de katholieke kerk in Juba. De uitslag van die census is omstreden in Zuid-Soedan. Men meent dat er veel meer mensen in het zuiden wonen dan de getelde 8,2 miljoen. Bovendien mocht de massa vluchtelingen in het buitenland niet meestemmen.

„Uiteindelijk verandert er niet zoveel. Al-Bashir kan aan de macht blijven. Het zuiden trekt zich steeds meer terug binnen de eigen grenzen. Daarmee nemen we alvast een voorproefje op onze onafhankelijke toekomst”, zegt Kongur hoopvol.