Duitse kerk en staat botsen steeds openlijker

Nonnen met meisjes, koorleiders met koorknapen, liberale leraren met elite-scholieren. De stroom onthullingen in Duitsland houdt niet op.

Berlijn, Bad Godesberg, Delitzsch, Augsburg, Lehmen, Celle, Ettal, Regensburg, Münster en Heppenheim. Allemaal oorden van fysieke wreedheid, psychische vernedering en seksuele opdringerigheid. Slachtoffers waren leerlingen in de pre-puberteit. Daders waren in vrijwel alle gevallen katholieke priesters aan wie de kinderen waren toevertrouwd.

Nadat eind januari gevallen van seksueel misbruik aan het Canisius-college in Berlijn bekend werden, brak er een stortvloed van onthullingen los. Inmiddels gaat het om honderden gevallen, verspreid over heel Duitsland. Het betreft internaten, seminaries en gymnasiums. De meeste gevallen dateren van de jaren vijftig, zestig en zeventig. Volgens de krant Bild am Sonntag zou in 20 van de 27 Duitse bisdommen sprake zijn van seksueel misbruik.

Enkele van de jongste onthullingen betreffen een klooster in Ettal. Daar heeft de officier van justitie ook computers in beslag genomen waarop kinderporno staat. Tevens loopt een onderzoek naar een pater die nog geen tien jaar terug leerlingen met ontbloot bovenlijf fotografeerde, waarna hij de foto’s op een website voor homoseksuelen zette.

Eind vorige week brak de hel los in Regensburg, waar gevallen van seksuele dwang aan het licht kwamen. Slachtoffers waren kinderen die op een internaat werden klaargestoomd voor het wereldberoemde knapenkoor de ’Domspatzen’ (’Dom-mussen’). Georg Ratzinger, broer van de huidige paus en van 1964 tot 1994 directeur van het koor, zegt van niets te weten.

Afgelopen weekeinde kwam opnieuw Berlijn in het nieuws. Een leerlinge van een kindertehuis in stadsdeel Zehlendorf vertelde hoe ze in de jaren vijftig en zestig regelmatig door een non van het Hedwig-klooster onzedelijk is betast. Dat begon al toen ze acht jaar was, zei ze zondag op de televisie. Tegen de betreffende non, inmiddels 79 jaar, is een onderzoek gestart.

Het probleem met zo’n onderzoek is dat het misdrijf juridisch gesproken is verjaard. De verjaringstermijn varieert van 10 tot 15 jaar. Vanuit de politiek pleit men nu voor verlenging of afschaffing van die termijn. Slachtoffers zouden immers, psychisch beschadigd als ze zijn, pas na tientallen jaren openlijk over hun ervaringen durven praten.

Ook kritiseren politici dat de kerkelijke autoriteiten gevallen van mishandeling en misbruik vaak niet aan de officier van justitie meldden. Zo wil de Duitse minister van justitie, Leutheusser-Schnarrenberger, dat kerk meldingen niet zelf afhandelt, maar in een gesprek aan de orde stelt, ook al ze juridisch verjaard zijn.

De Duitse bisschoppen beloven meer transparantie en slachtofferhulp, maar verzetten zich tegen onderwerping aan het wereldlijke recht. Kerk en staat dreigen steeds openlijker in conflict te komen.

Verschillende bisschoppen verzetten zich ook tegen de hetze waarvan de katholieke kerk momenteel slachtoffer is. Ze wijzen erop dat seksueel misbruik niet alleen bij katholieke priesters voorkomt.

Dit weekend kregen ze gelijk. De Frankfurter Rundschau openbaarde spectaculaire seksuele misstanden op een niet-katholieke school: het progressieve elite-internaat Odenwald in het Hessische Heppenheim. In de jaren zeventig werden leerlingen daar tot ’seksuele diensten’ gedwongen, niet alleen door leraren, ook door gasten. De sfeer op het internaat gold als ’libertair’.