Slachtoffers schaamden zich tegenover ouders

Claims wegens seksueel misbruik heeft de Nederlandse kerkprovincie nog niet binnen. Volgens John Bakker, voorzitter van het rk economencollege heeft de kerk geen voorziening getroffen om eventuele claims uit te betalen. Wel was er een aansprakelijkheidsverzekering. Beroep daarop was volgens Bakker door de kantonrechter opgelegd, om een misbruikzaak op verantwoorde wijze te kunnen afhandelen. „Voorzieningen mogen bij een non-profitorganisatie als de kerk is, pas getroffen worden bij een concrete aanleiding. Die is er nog niet.”

Mocht er wel een claim binnenkomen, dan bekijkt ieder bisdom of congregatie hoe die betaald wordt. Soms zal dat via een aansprakelijkheidsverzekering gaan, soms uit de algemene middelen. Betekent dat dat claims betaald kunnen worden uit de opbrengst van actie Kerkbalans? Econoom Bakker: „Nee, dat kun je zo niet zeggen. De middelen zijn de som van inkomsten en uitgaven. Er zijn meer inkomsten dan Kerkbalans, die meer op lokale parochies gericht is.”

Hoe groot het misbruikschandaal in katholiek Nederland is, moet blijken uit het onafhankelijke onderzoek dat geleid wordt door oud-Kamervoorzitter Deetman. Volgens woordvoerder Pieter Kohnen zijn de Nederlandse bisschoppen geschrokken van het grote aantal meldingen dat recent is binnengekomen bij de landelijke instelling Hulp & Recht, voor misbruik door rk geestelijken. Dat zijn er nu al meer dan 350.

„Ook voor ons wordt de omvang nu pas duidelijk. Het is een probleem waarvan de grootte niet vermoed was”, bekent Kohnen.

Dat nu pas naar buiten komt wat in de jaren vijftig, zestig en zeventig aan pijnlijke, onfrisse en soms strafbare zaken heeft plaatsgevonden, komt volgens prof. Patrick Chatelion Counet doordat slachtoffers zich schaamden om het aan hun ouders te vertellen. „De slachtoffers zijn van een generatie waarvan de ouders nu overleden zijn. Zij vertellen het nu pas, nu hun ouders hun niet meer kunnen vragen waarom ze dat toen niet gezegd hebben.” Chatelion Counet is namens de Konferentie Nederlandse Religieuzen woordvoerder voor het onderzoek naar misbruik.

Is er sprake van een zuiveringsactie? Chatelion Counet: „Die term suggereert dat de kerk vooral oog heeft voor de daders. De zorg gaat in eerste instantie uit naar de slachtoffers. Ook als de zaken verjaard zijn, of de daders overleden.”

In 2001 heeft de Congregatie voor de geloofsleer een richtlijn uitgevaardigd waarin staat dat bisschoppen zaken van seksueel misbruik intern moeten afhandelen. De aanpak van de Nederlandse bisschoppen en religieuzen getuigt van meer transparantie dan de richtlijn uit 2001 vraagt. Chatelion Counet kent die richtlijn niet. „Strafrecht gaat altijd boven zo’n richtlijn.”