Hertellen volstaat niet

Hoe het er in de rest van Rotterdam en in het bijzonder in mijn eigen stembureau aan de Schonebergerweg (Delfshaven) de gehele verkiezingsdag aan toeging, kon ik niet zelf waarnemen.

Maar gedurende de drie of vier minuten (kort na 12 uur) die nodig waren om mijn stem uit te brengen, stonden twee mannen samen in een van de stemhokjes. Druk gebarend, beiden kromgebogen over het stembiljet. De stemgerechtigde was het Nederlands niet machtig en sprak Portugees. De man die hem hielp het stembiljet te ontcijferen, bleek achteraf een medewerker van het stembureau te zijn.

Deze door mij waargenomen onregelmatigheid mag rustig aan de lange lijst van de Rotterdamse chaos worden toegevoegd. Maar welke invloed zal dit hebben op de hertelling die vandaag plaatsvindt? Geen enkele. Al die gevallen van mogelijke fraude, meegaandheid van bureaumedewerkers, malversaties met stembiljetten, procuraties en legitimatiebewijzen, diefstal van stembiljetten, stemmen onder zachte of zware dwang, politieke propaganda binnen stembureaus enzovoort, kunnen onmogelijk door een hertelling worden gekwantificeerd of rechtgezet.

Hoe die hertelling ook uitpakt, het gaat hier in feite om niets anders dan een doekje voor het bloeden. Maar wat doe je met de slagaderlijke bloeding die het democratische proces in Rotterdam heeft getroffen? Het is bon ton in bangige kringen om de ongemakkelijke waarheid te bagatelliseren. En de eerste die zich hier relativerend over uitliet afgelopen vrijdag was de Rotterdamse burgervader zelf. Kort daarop (indirect) berispt door zijn twee voorgangers, moest hij spectaculair inbinden. Met in zijn spoor de lokale PvdA.

Het is ook zeker comfortabel om de frauduleuze taferelen en de spanning in de Maasstad op het conto te schrijven van de rivaliteit en wantrouwen van de twee voornaamste politieke partijen. Dat deed ook, alweer, burgemeester Aboutaleb toen hij eergisteren zei zich ’nergens meer over te verbazen na een jaar in Rotterdam’ waar een ’machtige strijd’ tussen de Leefbaren en PvdA’ers woedt.

Ik begin me voor het eerst af te vragen of deze blasé Amsterdammer wel op de juiste post is benoemd. Maar hier gaat het even niet om en ik gun Aboutaleb zijn trage leerproces om op een dag echt verbaasd en verontwaardigd te worden bij het waarnemen van het democratische deficit in zijn nieuwe stad.

Ik ben het met de Rotterdamse politicoloog Rinus van Schendelen eens als hij zegt dat hertellen niet voldoende is en dat er een grondig onderzoek naar al die malversaties moet komen. Van Schendelen heeft het over ’Oekraïne aan de Maas’. Maar waar het werkelijk om gaat is veel ernstiger dan welke woordenspel ook.

Het gaat om de teloorgang van structuren waarop de rechtsstaat stoelt, van identiteit, democratische normen en ooit gerespecteerde waarden. Het gaat om het verval van een model dat door mediterrane culturen aan het wankelen wordt gebracht. Het gaat om geïmporteerde gewoontes, unfaire en slinkse praktijken uit zuidelijke contreien die men in ons Rotterdam met wortel en tak moet uitroeien. Hiervoor is meer dan een hertelling nodig. Laten we naast een diepgaand onderzoek, het opleggen van straffen aan wetsovertreders ook een brede opvoedkundige discussie starten.