De ene rebel is de andere niet, in Den Haag

In Den Haag zit de ene Congolese ex-rebellenleider vast wegens oorlogsmisdaden en wordt de andere bij Buitenlandse Zaken ontvangen.

Het ministerie van buitenlandse zaken ontvangt de Congolees Azarias Ruberwa volgende week om te spreken over democratie en mensenrechten in Oost-Congo. Hij zal minister Koenders van ontwikkelingssamenwerking ontmoeten. Maar volgens Congolees-Nederlandse organisaties is Ruberwa een oorlogsmisdadiger. „Wij zijn verbijsterd”, zegt Nelly Koetsier van de organisatie Congo-Ned. „Deze man heeft bloed aan zijn handen.” Ook Paul Mbikayi, adviseur van Congolees-Nederlandse organisaties, is met stomheid geslagen. „De naïviteit bij het departement is om te huilen”, is zijn reactie.

Ruberwa (1964) was hoofd van rebellengroep RCD-Goma die opereerde in het door conflicten geteisterde Oost-Congo. Koetsier: „De RCD heeft zich schuldig gemaakt aan moordpartijen in de Kivu-provincies en in Kisangani.” Koetsier verwijst hiervoor naar rapporten van Human Rights Watch, Amnesty International en de Verenigde Naties.

In de aankondiging van Buitenlandse Zaken wordt Ruberwa inderdaad beschreven als voormalig RCD-hoofd, maar ook als iemand met ’een grote publieke rol’. „Zo meent hij onder andere dat de democratie wordt bedreigd vanwege de beperkte bewegingsvrijheid voor journalisten en mensenrechtenbeschermers”, luidt de aankondiging. Ook duidt het ministerie Ruberwa aan als voormalig vicepresident in de overgangsregering van de Democratische Republiek Congo (DRC).

Dat geldt ook voor Jean Pierre Bemba. Die ook in Den Haag zit, maar dan in een cel. In 2008 is hij opgepakt en overgedragen aan het Internationaal Strafhof (ICC) wegens oorlogsmisdaden, zoals moord, verkrachting en plundering. „Voor zover wij weten wordt Ruberwa niet in Congo vervolgd en niet door het Internationaal Strafhof gezocht”, is de reactie van Francesco Mascini, woordvoerder van Koenders. „Het gesprek met Ruberwa vindt op zijn verzoek plaats en dient alleen om het vredesproces in Congo te ondersteunen.”

Mbikayi zit ondertussen met de handen in het haar. Hij heeft de hele dag woedende Congolezen aan de telefoon gehad. „Ik probeer ze te kalmeren en ze vertrouwen te laten houden in de Nederlandse overheid. Maar dit verhaal is moeilijk te verkopen.”