’Bepalen Joden in Moskou hoe wij hier leven en sterven?’

Rechts in Israël ziet het wel zitten: laat ook de Israëliërs in het buitenland meestemmen. ’Getikt’ en ’immoreel’, oordelen de tegenstanders.

Begin deze week lanceerde Israëls premier Netanjahoe een nieuw/oud plan. Hij wil de kieswet aanpassen zodat Israëliërs in het buitenland bij verkiezingen hun stem kunnen uitbrengen. „Het is een regel die in vele landen bestaat en het kan hun band met hun vaderland verstevigen”, legde hij uit.

Zijn minister van buitenlandse zaken, Avigdor Lieberman, viel hem meteen bij. Diens partij Jisrael Beitenoe, die voor een groot deel uit Russische immigranten bestaat, heeft het wetsvoorstel al klaar liggen: Israëliërs in het buitenland die al tien jaar een Israëlisch paspoort hebben, mogen stemmen.

Het klonk logisch, haast onschuldig. Behalve dat het, voorspelbaar, een storm aan protesten opleverde. Israëls grootste krant Jediot Achronot zette de toon: „Het is gewoon immoreel. Zíj? Gaan zíj besluiten wat goed voor ons is? Gaan zij besluiten wie hier gaat leven en sterven? Gaan zij besluiten of we ten strijde trekken en tegen wie? Zullen ze in de San Fernando Valley en Long Island een traan laten als ze op de tv de begrafenissen van onze kinderen zien? ... Meer dan 100.000 Joden die hier uit Rusland arriveerden en met open armen zijn ontvangen, hebben geld gekregen, tienduizenden sjekels uit onze zakken. Ze wisselden ze om voor dollars – en keerden terug naar Rusland. Is dat geen diefstal? En zij, zij zouden nu in Moskou, of Toronto, stemmen hoe wij hier leven en doodgaan; ben je getikt? Sorry hoor, maar was het niet Jisrael Beitenoe die de afgelopen verkiezingen campagne voerde met de slogan: ’Geen trouw, geen burgerschap’. Geldt dat alleen voor Arabieren? Wat is er met trouw van Joden aan Joden?”

Naar schatting zouden zo een half miljoen Israëliërs in het buitenland aan de criteria van het nieuwe wetsvoorstel voldoen. Israël zelf telt 7,5 miljoen inwoners. Hun invloed kan dus aanzienlijk zijn, temeer omdat in het politiek verscheurde Israël verkiezingen vaak uitmonden in een spannend gelijkspel.

Maar Israël heeft ook een ongekende wet op het staatsburgerschap. Volgens de Wet op Terugkeer kan iedere Jood bij aankomst in Israël ter plekke het staatsburgerschap krijgen. En wie eenmaal de Israëlische nationaliteit heeft, kan daar nauwelijks meer van af – of hij moet er ingewikkelde procedures voor over hebben.

Naast de ’gewone’ Israëliërs die het buitenland verkiezen – al dan niet tijdelijk – is er dus ook een grote groep ’immigranten’ die korte tijd in Israël heeft gewoond en weer is vertrokken, naar hun land van herkomst of het andere beloofde land, de Verenigde Staten.

Peilingen – Netanjahoe is een man die zelden een idee lanceert zonder peilingen – zouden uitwijzen dat de meeste potentieel stemgerechtigde Israëliërs in het buitenland naar rechts neigen. Het zou zijn Likoed en Jisrael Beteinoe geen windeieren leggen. Vandaar ook dat coalitiegenoot Arbeiderspartij en de oppositionele Kadima mordicus tegen het voorstel zijn. Het Palestijns-Israëlische parlementslid Ahmed Tibi, leider van de Ra’am-Ta’al partij, ziet het niet alleen als een poging rechts te versterken, maar ook de Arabische vertegenwoordiging in de Knesset (elf zetels) kunstmatig terug te dringen.

Zondag buigt de Knessetcommissie zich over het wetsvoorstel.