Geestelijk reizen

Ergens weet iedereen natuurlijk wel, dat werkelijke duurzaamheid alleen te realiseren valt als we een rem weten te zetten op onze huidige ongebreidelde behoeftebevrediging. Duurzaamheid is uiteindelijk nauw verbonden met de aristotelische deugd ’matigheid’. Dat vinden velen een onverdraaglijk idee. Het consumeren van goederen en diensten is voor veel mensen een centrale - zo niet de enige - waarde in hun leven geworden. Eruit halen wat erin zit, is het credo van de postmoderne mens. Maar hoe de wereld dan nog te redden?

Misschien door te pleiten voor eerherstel van wat filosofen het vita contemplativa noemen: het beschouwelijke leven. Je hoeft niet de hele wereld af te reizen om vreemde volkeren en culturen te ervaren. Sterker: je kunt die volkeren en culturen dieper ervaren door erover te lezen en na te denken. „Zit stil en reis / o zoetheid van een tocht / zonder vermoeidheid, zonder voetenpijn”, dichtte de filosoof Leopold. Nadenken, lezen, schrijven, muziek maken en beluisteren laten geen ecologische voetafdruk achter. Matigheid in behoeftebevrediging wordt ruimschoots gecompenseerd door een rijk geestelijk leven

Martin Slagter, docent Nederlands en filosofie