Griekse schaduw over EU-top

De EU-leiders zouden vandaag in Brussel vooruitkijken naar de toekomst van hun economieën. Maar dat was buiten de Grieken gerekend.

Een vrijblijvende praatsessie mag de informele EU-top vandaag niet worden, vanwege de Griekse crisis. De regeringsleiders, die gezelschap krijgen van president Trichet van de Europese Centrale Bank, moeten aan het eind van de dag wel naar buiten komen met een duidelijke boodschap over Griekenland.

De financiële markten verwachten die duidelijkheid en iedere aarzeling zal afgestraft worden, met hogere rentes op Griekse staatsleningen en koersdalingen voor de euro. Geruchten over een reddingsplan doen wel de ronde, maar het ziet er niet naar uit dat premier Balkenende en zijn collega’s vandaag even zo’n concreet plan in elkaar zetten. Het zal dus bij woorden blijven.

De 27 EU-ministers van financiën hielden gistermiddag al een video-conferentie, met de kersverse eurocommissaris voor economische zaken Olli Rehn. Griekenland was het belangrijkste punt in dat ingelaste overleg, maar er zijn ook zorgen over Portugal, Spanje en Italië.

Wouter Bos en zijn collega’s kunnen het probleem Griekenland ook niet even oplossen, wel kunnen zij afspraken maken over de hulp die ze kunnen bieden. En ze moeten meer op een lijn zien te komen, om problemen met de gemeenschappelijke munt in de toekomst voor te zijn.

De ministers moesten vooral een gezamenlijke boodschap voorbereiden voor hun eigen regeringsleiders. Want vandaag kunnen ze de premiers en presidenten, die afgezonderd van alle medewerkers bijeen komen in een oude Brusselse bibliotheek, niet terzijde staan.

In de Solvay-bibliotheek buigen de regeringsleiders zich, volgens de agenda, vooral over de toekomst van de Europese economie. President Herman Van Rompuy van de Europese raad wil duidelijke afspraken maken voor het jaar 2020. Want om het Europese sociale model overeind te houden moet de groei omhoog en zijn nieuwe banen hard nodig. De EU telt nu 23 miljoen werklozen, zeven miljoen meer dan in 2008.

Van Rompuy zet in op enkele overzichtelijke doelstellingen waar alle EU-landen zich aan moeten houden. Werkgelegenheid en de uitgaven aan onderzoek en ontwikkeling zijn daarvan de belangrijkste. Het is dus gedaan met de tientallen doelen die vastgelegd waren in de Lissabon-strategie, het plan om de EU het afgelopen jaar tot ’de meest dynamische economie ter wereld’ te maken.

De mislukking van die Lissabon-strategie ligt volgens veel Europese bestuurders aan het ontbreken van sancties: lidstaten die hun economie lieten verslonzen, werden niet op de vingers getikt. EU-voorzitter Spanje wil nu wel strafmaatregelen inbouwen.

Maar Duitsland en andere lidstaten voelen daar niets voor. Van Rompuy zoekt het daarom in beloningen voor landen die wel hun best doen. Die zouden dan meer EU-subsidies kunnen krijgen en leningen op betere voorwaarden van de Europese Investeringsbank.

Griekenland kan ook op dergelijke beloningen rekenen, als de ambitieuze bezuinigingsplannen van de regering werkelijkheid worden. Maar het duurt nog jaren voor dat resultaat duidelijk is en de markten verwachten nu actie.