Vogels

Een strenge winter kan funest zijn voor gevederden, maar laten we er niet te dramatisch over doen, zegt Ruud van Beusekom van Vogelbescherming. De meeste kunnen tegen een stootje. Soorten die door de vorst of sneeuw afnemen, kunnen zich in een paar jaar tijd herstellen.

Vooral roerdompen en ijsvogeltjes hebben last van een strenge winter. Dat heeft niet met de koude te maken, maar met het tekort aan voedsel. De twee soorten zijn afhankelijk van open water. Is dat bevroren, dan vervalt hun voedselbron. In topjaren broeden meer dan 800 ijsvogelbroedparen in Nederland, in 2008 waren er zelfs 1000, maar na een aantal strenge winters kan dat aantal wel dalen tot 50 paren, zoals in 1997.

Roerdompen weten soms te overleven door de rietkragen aan de waterkant te verruilen voor graslanden waar ze uit armoede maar op muizenjacht gaan. Ze hebben alleen één probleem: er zijn steeds minder ruige graslanden. Als er een dik pak sneeuw is gevallen, wordt ook deze vlucht afgesneden.

De kerkuil komt dan ook in de gevarenzone omdat hij de muizen waarvan hij afhankelijk is niet langer kan ontdekken. Daarnaast heeft hij maar een lage vetreserve, die snel inteert. De vierde vogel die niet van de winter houdt is vreemd genoeg het winterkoninkje. Het vogeltje leeft van insecten, en die zijn bij langdurige kou niet te vinden. Het beestje heeft vanwege zijn specifieke smaak niets aan bijvoeding door vetbollen en zaadreservoirs.

Na de winter, zegt Van Beusekom, breekt de tijd voor herstel aan. Nederland kent gezonde populaties, dus dat komt wel goed. Hij herinnert zich nog de jaren zestig, toen de landbouw nog volop het gif ddt gebruikte, dat werd opgeslagen in de vetreserves van de vogels. Spraken die in een winter de vetreserves aan, dan werden zij alsnog vergiftigd. Deze problemen zijn er nu niet meer. Wel zijn vogelsoorten bij hun herstel gebaat bij aaneengesloten natuurgebieden, met meerdere mannetjes en vrouwtjes en broedplaatsen. In de Oostvaardersplassen herstellen de soorten zich binnen een paar jaar. Maar in kleinere gebieden met een tekort aan partners gaat het herstel langzamer.