Redding van icoon Saab is slechte reden voor gok met belastinggeld

Felicitaties voor Spyker-baas Victor Muller. Hij kreeg wat hij wilde: het automerk Saab, waarvoor hij zelf alleen wat wisselgeld hoeft neer te tellen. Dit vooral dankzij een lening van 400 miljoen euro van de Europese Investeringsbank, waarvoor de Zweedse overheid – en daarmee de Zweedse belastingbetaler – garant staat.

Zonder meer een schitterend staaltje van ondernemingszin. Weet Muller beide eigenzinnige automerken, Saab en Spyker, te redden: hulde. Maar tot op heden geeft het cv van de charismatische Spyker-topman geen aanleiding te veronderstellen dat het allemaal wel los zal lopen. Het zes jaar oude Spyker kent een roerige geschiedenis van kwakkelende beurskoersen, een aanvaring met toezichthouder AFM en een mislukte aankoop van een Formule 1-team.

Als rijke aandeelhouders uit Saoedi-Arabië en Rusland de buidel trekken om deze nieuwe jongensdroom te bekostigen, is dat natuurlijk prima. Maar de Europese Investeringsbank is in het leven geroepen om EU-doelstellingen te verwezenlijken. Valt het redden van twee kleine, kwakkelende automerken daar nu echt onder? En waarom gaat de Zweedse overheid – aanvankelijk zeer terughoudend om back-up te geven aan reddingspogingen van Saab – nu wel akkoord met de overname door een curieus, verliesgevend bedrijfje uit Zeewolde?

De Amerikaanse overheid had er afgelopen zomer tientallen miljarden voor over om General Motors het vege lijf te redden, Duitsland liet zijn terughoudendheid ten aanzien van staatssteun grif varen om Opel overeind te houden. Dat waren al bedenkelijke operaties, zowel vanuit het oogpunt van oneerlijke concurrentieverhoudingen als vanuit de vraag waarom voor autofabrikanten niet gewoon de wetten van de vrije markt zouden gelden.

Daar valt nog tegenin te brengen dat de ondergang van de grote Amerikaanse en Duitse merken tevens de ondergang van hele steden en regio’s zou inluiden, en dat de fabrikanten vanwege de crisis in acute nood verkeerden. Voor Saab gaat dat niet op en voor Spyker natuurlijk al helemaal niet: hun bijdrage aan de economie is minimaal en beide bedrijven hadden al ver voor de crisis uitbrak moeite het hoofd boven water te houden. Het is Zweden dan ook niet te doen om het redden van een paar duizend banen maar om, waarschijnlijk met hartelijke instemming van de kiezers, een icoon van de industrie overeind te houden. Dat is een slechte reden om te gokken met belastinggeld.