Wees onverschrokken, Obama

De verwachtingen van de Amerikaanse president Barack Obama waren hooggespannen. Veel Amerikanen en Europeanen hoopten dat hij de deur zou openen naar een nieuwe wereld.

Politiek messianisme eindigt na verloop van tijd altijd in teleurstelling, maar de snelheid waarmee Obama erin slaagde om de liefde van zijn vrienden te laten bekoelen en het vuur aan te wakkeren in zijn tegenstanders is verontrustend. Het lijkt erop dat zijn eigen mix van progressieve idealen en technocratische oplossingen elkaar dwarszitten. Dat bleek volgens de Washington Post ook uit zijn State of the Uniontoespraak, woensdagnacht voor het Amerikaanse Congres. Iedereen krijgt een beetje, maar niemand krijgt genoeg.

Natuurlijk is de teleurstelling niet geheel aan hem te wijten. De werkloosheidscijfers in Amerika zijn erg hoog, de economie zit nog altijd in het slop en Amerikanen hebben weinig geduld. Elke regering zou het moeilijk hebben in deze tijd.

De Republikeinen maken het hem ook niet gemakkelijk. Republikeinse politici zijn afhankelijk van hun radicale achterban, die zich er niet voor schamen om de feiten enigszins te verdraaien om Obama’s beleid zwart te maken. Nu ik weer even terug ben in de Verenigde Staten, zie ik weer hoeveel weerstand Obama’s Big Government genereert, zelfs onder minder radicale conservatieven.

Obama, is de redenering, wil Amerikanen net als Europeanen inkapselen door de invloed van de overheid te vergroten. Als Obama zijn zin krijgt op het gebied van gezondheidszorg, energie of onderwijs, verdwijnt de keuzevrijheid van Amerikanen om hun eigen leven vorm te geven als sneeuw voor de zon. Doordat radicale Republikeinen zo de angst aanwakkeren, kan Obama zich zelfs met de beste argumenten nauwelijks staande houden.

Maar zijn politieke vijanden zijn niet het enige probleem. Ook zijn vrienden maken het hem niet gemakkelijk. Hoewel de Democraten een comfortabele meerderheid hadden, onthielden veel afgevaardigden hun steun aan beleidsvoorstellen totdat zij voor hun eigen regio een bepaald project konden binnenhalen. Zo kreeg senator Ben Nelson in ruil voor steun aan Obama’s hervorming van de gezondheidszorg de toezegging dat de federale overheid een groot deel van de zorgkosten in zijn staat Nebraska zou betalen.

De problemen lijken deels te zijn veroorzaakt doordat Obama en de zijnen het ideologische landschap van de VS verkeerd hebben ingeschat. Ze dachten dat Amerika terug was in de tijd van de New Deal, dat iedereen na deze tijd van crisis weer verlangde naar een grotere rol voor de overheid, zoals in de tijd van Franklin D. Roosevelt en John F. Kennedy. Maar dat bleek niet het geval te zijn.

Amerikanen wantrouwen Wall Street meer dan ooit tevoren, maar dat betekent niet dat hun liefde voor Washington is gegroeid. Je kunt een afkeer hebben van zowel Big Business als Big Government en de staatssteun van Obama voor de grote banken heeft die gezamenlijke afkeer aangewakkerd.

De kern van het probleem is misschien dat Obama zelf geen vast baken is geweest. Het ’Yes We Can’ was sinds zijn inaugurele rede nauwelijks zichtbaar. Hij lijkt verbeteringen vooral te zoeken in technocratische oplossingen en nieuw beleid. Politieke commentaren hebben gewezen op de overeenkomst met Jimmy Carter, die zijn toevlucht ook zocht in beleidsmaatregelen; dit bleek geen groot succes. Door dit gebrek aan ideologische bevlogenheid vragen zijn medestanders zich af waar Obama eigenlijk voor staat.

Het Witte Huis realiseert zich dat zij de band met de gewone burgers aan het verliezen is en wil zich meer te richten op het volk en zijn emoties. Maar dit bleek nog niet uit de State of the Uniontoespraak. Obama had moeite met het vinden van de juiste toon: hij was de ene keer strijdbaar en de andere keer haast verontschuldigend.

Wel duidelijk is dat hij door wil gaan op dezelfde weg. Hiermee zal hij de liefde van zijn vrienden niet aanwakkeren, noch de haat van zijn rivalen verminderen. Daarvoor is meer moed nodig: de eerlijkheid om zijn visie helder te verwoorden en zich onverschrokken op te stellen in de vuurlinie.