Kan Stieg Larsson zelf goed schrijven?

Heeft Stieg Larsson – in 2009 de best verkochte auteur in Europa – wel of niet zelf de Millennium-trilogie geschreven? Dat is de vraag in een emotioneel debat in Zweden.

Het begon allemaal met het onlangs verschenen boek ’Mijn vriend Stieg Larsson’, van journalist Kurdo Baksi. Hij wilde belichten dat Larsson, vóór hij bekend werd als misdaadschrijver, baanbrekend werk heeft verricht met het in het kaart brengen van Zweedse neonazi’s. In de jaren negentig waren deze betrokken bij diverse geweldplegingen en moorden. Maar terwijl hij zijn vriend en ex-collega alle lof toezwaait voor zijn werk als onderzoeker, meent Baksi dat Larsson absoluut niet uitblonk in schrijven.

Dat nieuws sloeg in als een bom. Vooral toen ook een andere ex-collega van Larsson, journalist Anders Hellberg, die opvatting bleek te delen. „Stieg Larsson kon niet schrijven”, schreef hij in dagblad Dagens Nyheter. Larsson werkte ruim twintig jaar bij het Zweedse persbureau TT, waar Hellberg de teksten nakeek die Larsson produceerde. „Ik kon dus zelf constateren dat het schrijfambacht niet de sterkste kant was van deze overigens talentvolle man”, aldus Hellberg.

Volgens hem was Larsson de bedenker van de contactgestoorde computerhacker/punker Lisbeth Salander en de doortastende journalist Mikael (’Kalle’) Blomkvist. Hij zou daarnaast al het benodigde onderzoek hebben gedaan. Zijn vriendin, Eva Gabrielsson, zou het schrijfwerk voor haar rekening hebben genomen. Volgens Hellberg zou dit ook verklaren waarom zij zo verbitterd strijdt voor de erfenis. Na de dood van Larsson in 2004 ging de miljoenenerfenis naar de vader en broer van Larsson, omdat de twee niet gehuwd waren en er ook geen testament was. Nu, vijf jaar later, ligt Gabrielsson nog overhoop met de familie van haar levensgezel.

Andere collega’s van Larsson en ook de uitgever vonden dit idee grote onzin. En in eerste instantie veegde Larssons vriendin, architect Eva Gabrielsson, deze opvatting gedecideerd van tafel. „Ik deed het proeflezen en voerde discussies met Stieg”, verklaarde ze. Maar vervolgens zorgde ze voor grote sensatie toen ze daarna tegen een Deense krant vertelde dat ze zich ook met de inhoud had beziggehouden.

„We hadden 32 jaar om volledig eenstemmig te worden in onze taal, manieren en beoordelingen. Het is moeilijk voor mij om te zien wat er in de taal, de inhoud, enzovoort, van de Millennium-boeken alleen van Stieg is, en wat alleen van mij”, aldus Gabrielsson. Ze is bezig met een boek waarin ze duidelijk gaat maken wat ze heeft bijgedragen.

Baksi beweert dat Larsson het niet zo nauw nam met de journalistieke regels. Voor een artikel over neonazi’s zou hij zichzelf en bekenden geïnterviewd hebben. Die neonazi’s waren overigens ook de reden dat Larsson nooit met Gabrielsson trouwde. Hij wilde voorkomen dat neonazi’s, die onder meer een bom plaatsten onder de auto van zijn collega, haar iets zouden aandoen.