Django Reinhardt bezorgde gitaar ereplaats op jazzpodium

Honderd jaar geleden werd Django Reinhardt in het Belgische dorp Liberchies (Henegouwen) geboren, in een woonwagen. Toen hij overleed, slechts 43 jaar oud, was de fenomenale gitarist een legende die een wereldwijde schare fans achterliet. En een schat aan opnames, zoals twee volumineuze cd-boxen illustreren.

Begonnen als banjo-speler schakelde Reinhardt na een brand waarbij hij bijna het leven liet, over op gitaar (1928). Ondanks de twee vingers van zijn linkerhand die nog functioneerden ontwikkelde de autodidact zich tot een virtuoos. Reinhardt bezat niet alleen een verbluffende techniek die ritme en melodie vloeiend vervlocht, met zijn vernieuwende benadering bezorgde hij de gitaar ook een vooraanstaande plaats in de jazzpraktijk. Hij verwerkte volslagen nieuwe melodielijnen en onverwachte akkoorden in zijn spel, maar liet ook dissonanten toe.

Daarbij putte hij uit musette, jazz, blues en de ’manouche’-zigeunertraditie. Het resultaat heette ’gipsy swing’ of ’jazz manouche’. Reinhardts ster rees toen hij in de jaren dertig van de vorig eeuw in Parijs samen met violist Stefan Grappelli het Quintette du Hot Club de France startte. Het zou Europa’s belangrijkste bijdrage aan de jazzgeschiedenis betekenen.

Coleman Hawkins, Benny Carter en Louis Armstrong vonden in hem een verwante ziel waarmee het goed improviseren was. Duke Ellington nam Reinhardt in 1946 zelfs mee op tournee door Noord-Amerika.

Tot vandaag werkt Django’s invloed door. In België, Canada, Engeland en Noorwegen vinden er wekelijks jazz manouche avonden plaats. Om de zoveel jaar staat er weer een nieuwe Django op, zoals in 1989 met het Nederlandse gitaarwonder Stochello Rosenberg.

Dat er slechts acht seconden film-materiaal van Django Reinhardt resteren draagt alleen maar bij aan de mythe die zich rond hem heeft gevormd. Plaatopnames daarentegen zijn er in overvloed van deze charismatische gitarist.

’Manoir de ses rêves’ bestaat uit 26 cd’s plus een uitgebreid boekwerk over zijn leven. De 623 originele studio-opnamen zijn chronologisch gerangschikt, waarbij de eerste twintig cd’s betrekking hebben op Reinhardt als bandleider, de vijf overige cd’s bevatten solo-werk. Als extra is de cd Django Live! toegevoegd. Daarop staan onder meer opnames van de concerten die hij met Duke Ellington in de Verenigde Staten gaf.

De box ’Djangologie’ bevat twintig cd’s uit de periode 1928-1950. Ze doubleren deels met de nummers op ’Manoir de ses rêves’, maar bevatten voldoende bijzonder materiaal voor de echte fans. (SR)