Harde vonnissen in showproces

Een showproces in Vietnam moet de bevolking waarschuwen: economische groei is oké, maar politieke onrust is ongewenst.

Een rechtbank in Vietnam heeft gisteren, op de eerste dag van hun proces in Hanoi, een groep dissidenten direct veroordeeld tot hoge celstraffen.

Officieel luidde de aanklacht poging tot omverwerping van het communistische regime. Maar de VS vroegen voor het proces al om vrijlating van mensenrechtenadvocaat Le Cong Dinh (41), die op 13 juni was gearresteerd. Dinh heeft met een Fulbrightbeurs in de VS gestudeerd en is gisteren veroordeeld tot vijf jaar cel.

Ook gisteren nog vroeg de Amerikaanse consul Kenneth Fairfax om „onmiddellijke vrijlating van de vier beschuldigden, die slechts hun recht van vrije meningsuiting uitoefenden”.

Dinh is in Vietnam een bekende advocaat. Eerder nam hij het op voor Vietnamese visboeren die door Amerikaanse viskwekers werden beschuldigd van dumpen van goedkope vis. Maar hij verdedigde ook bloggers en advocaten.

Vietnamdeskundige dr. John Kleinen van de Universiteit van Amsterdam denkt dat het proces een signaal is aan de bevolking om geen politieke onrust te stoken. „En om te zeggen dat ze de macht nog lang niet opgeven. Nu zijn het deze veroordelingen maar het kan net zo goed het sluiten van een krant, of een proces tegen een hoge, corrupte ambtenaar zijn.”

De laatste twintig jaar is Vietnam uitgegroeid tot een echte economische tijger. In 2020 wil het een ontwikkeld land zijn. „Die vooruitgang heeft ertoe geleid dat er ook wensen voor politieke vrijheid zijn ontstaan”, zegt Kleinen.

Internet heeft daarbij een grote rol gespeeld. Bloggers begonnen een pro-democratiebeweging. Zoals de 26-jarige Nguyen Tien Trung, die in Frankrijk studeerde en nu tot zeven jaar is veroordeeld. Terwijl Dinh voor de rechter kalm toegaf dat hij inderdaad uit is op een meerpartijensysteem, probeerde Trung nog met ’onvolwassenheid’ en ’een fout gemaakt’ aan straf te ontkomen. Vergeefs.

Kleinen noemt het regime in Vietnam soft autoritair. „De communistische partij heeft wel bloed aan haar handen, maar zo erg als in China is het nooit geweest. Het gaat vaker via huisarrest of het monddood maken van dissidenten. Grote zuiveringen zijn er nooit geweest.”

Ook de nachtelijke klop aan de deur van twintig jaar terug is passé. Vietnam kijkt goed hoe buurland China dissidenten aanpakt. Internetdemocratie wordt bestreden door pro-regeringsbloggers een site te laten overnemen of door die site te blokkeren. Kleinen: „Maar er kan best veel. Tot het moment dat je het politbureau of het vaderland aanvalt. Dat is in de traditie van Confucius een soort heiligschennis.”

Evenals diverse analisten meent Kleinen dat het proces een opmaat is naar het partijcongres van januari 2011. „In de aanloop daarheen zullen topleiders afscheid (moeten) nemen. Een misstap kan je nu de kop kosten, en de angst daarvoor verlamt allerlei activiteiten. De economische hervormingen gaan door, maar van politieke hervormingen kan geen sprake zijn, is de boodschap.”

Hoe een Vietnam van over vijf of tien jaar eruit ziet, durft Kleinen niet te voorspellen, mede omdat kongsies (met China, tegen China, met communisten, tegen communisten) zo snel kunnen wisselen. „Vietnam is in veel opzichten al een normaal Aziatisch land. Maar de communistische partij wil overleven, al zal dat niet op de ouderwetse manier gaan.”

De hoogste straf van zestien jaar was voor internetondernemer Tran Huynh Duy Thuc. Le Thang Long sloot zich bij hem aan en kreeg vijf jaar. Het beraad van de rechters duurde een half uur, voorlezen van het vonnis drie kwartier, hetgeen volgens Amnesty International duidt op een voorgekookte zaak.