Massachusetts haalt streep door Obama’s supermeerderheid

President Obama’s zorghervorming loopt averij op door de vernederende verkiezingsnederlaag in Massachusetts.

Obama’s naam stond niet op het stembiljet. Het waren verkiezingen voor een tijdelijke senaatszetel in één staat, geen landelijke. En toch was de zege van de Republikein Scott Brown eergisteren in Massachusetts een pijnlijke afwijzing van de Amerikaanse president en zijn plannen voor de zorgverzekering.

Enkele weken geleden riep iedereen nog dat de ingelaste verkiezingen een eitje voor Democrate Martha Coakley gingen worden. Ze streed immers om de senaatszetel die vrijgekomen was door de dood van de legendarische Democratische leeuw Edward Kennedy.

Coakley had openlijke steun van Kennedy’s weduwe Vicky. Die vroeg de kiezer Coakley naar Washington te sturen om daar de beslissende stem in de senaat uit te brengen voor de zorghervorming. Dat was de zaak die haar ’Ted’ het meest aan het hart had gelegen, zijn laatste wens.

Hoe konden de kiezers dat weigeren? En dat in Massachusetts, een staat die sinds 1997 geen enkele Republikein naar Washington heeft gestuurd. Kennedy had zijn senaatszetel 47 jaar bezet en voor hem zijn broer John, de latere president, acht jaar. Obama zelf had de staat in 2008 met gemak gewonnen.

Het kwam dus als een schok dat de Republikein Scott Brown ruim won van Coakley. Dat had te maken met Coakley’s stuntelige campagne en met Brown. Dat is een kleurrijke man, die in zijn jonge jaren ooit in zijn blote niks in de Cosmo prijkte en nu poseerde als een Jan Modaal, rondreed in een oude pick-up truck en veel optrok met baseballsterren.

Maar het had ook veel met Obama en de zorghervorming te maken. Brown maakte van verzet tegen Obama’s plannen, en vooral die voor de zorg, inzet van zijn campagne. Hoewel Obama een jaar geleden het Witte Huis won door change (verandering) te beloven, schilderde Brown zichzelf nu af als een man die Washington zou dwingen het roer om te gooien.

Het werkte. Voor 52 procent van de Brown-kiezers was zijn verzet tegen de zorgplannen het belangrijkste onderwerp. Zo sterk was de anti-establishmentstemming in Massachusetts dat toen Coakley de kiezer erop wees dat de strijd wel om de ’Kennedy-zetel’ ging, hij haar terechtwees. Niks Kennedy-zetel, het was „een zetel van het volk”. Brown maakte daar een succesvolle campagneleus van.

Afgelopen zondag vloog president Obama in om Coakley te steunen. Hij vertelde Massachusetts dat die ene zetel cruciaal voor zijn regering was. Als zijn partij die verloor, was ze haar supermeerderheid in de Senaat kwijt. Ze kon dan niet langer plannen zoals voor de zorg, waar de Senaat eigenlijk nog één keer over zou moeten stemmen, doordrukken zonder enige hulp van de oppositie.

Obama’s oproep hielp niet. En dus kan zijn topprioriteit vlak voor de finishlijn alsnog schipbreuk leiden. Volgens het Witte Huis dacht Obama gisteren druk na ’welke lessen’ hij uit de nederlaag moest trekken.

Vorige week nog riepen Democraten stoer dat als Brown mocht winnen, ze de zorgplannen snel door de Senaat zouden jassen, voordat hij zijn zetel kon innemen. Maar gisteren waarschuwden sommige Democraten dat de partij de boodschap van de kiezer niet mocht negeren. „We zullen waarschijnlijk wat gezondheidszorg betreft terug naar de tekentafel moeten”, meende senator Russ Feingold uit Wisconsin.