Het recht moet zijn loop hebben, Wilders staat niet boven de wet

PVV-politicus Wilders zei op de eerste dag van de rechtszaak tegen hem dat het niet alleen het recht maar ook de plicht van vrije mensen is zich uit te spreken tegen elke ideologie die de vrijheid bedreigt. Hij beriep zich hierbij op de aan Thomas Jefferson toegeschreven uitspraak ’de prijs voor vrijheid is eeuwige waakzaamheid’. Mooi gesproken. Als het om de uitingsvrijheid gaat is Jefferson een autoriteit en niet de eerste de beste. Hij is een van de stichters van de Verenigde Staten en vader van de Amerikaanse grondwet, waarin de vrijheid van meningsuiting een prominente plaats inneemt. Was Wilders nu maar net zo consistent als de founding fathers.

In de Amerikaanse grondwet zijn de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van godsdienst twee eeuwen terug in één en hetzelfde artikel, het eerste amendement, verankerd. Dat heeft ertoe geleid om aan de uitingsvrijheid – om het even of het om expressie van meningen of geloofsopvattingen gaat – zo min mogelijk beperkingen op te leggen. De Amerikanen zijn beducht dat beperkingen de levensbeschouwelijke en religieuze diversiteit in gevaar zullen brengen, die één van de grondslagen van hun (immigratie-) samenleving is.

Voor deze Amerikaanse benadering valt veel te zeggen, op voorwaarde dat er niet met twee maten wordt gemeten. Wilders doet dat wel, door voor zichzelf de constitutionele uitingsvrijheid op te eisen die hij anderen, in zijn geval moslims, misgunt. Zijn politieke program is daarover onomwonden met voorstellen tot een stop op immigratie uit islamitische landen, een bouwstop voor moskeeën en invoering van een belasting op het dragen van sluiers, door Wilders denigrerend omschreven als kopvoddentax.

In Europa zijn de grenzen van de uitingsvrijheid wat nauwer getrokken dan in Amerika, omdat dit werelddeel nog maar betrekkelijk kort geleden heeft ondervonden waartoe het stelselmatig discrimineren en beledigen van een bevolkingsgroep kan leiden. Men kan de extra rechtsbescherming van groepen betreuren of niet, om de rechtsstaat zoals die hier vorm heeft gekregen, kan niemand heen. Ook een politicus staat niet boven de wet. Het is dus onzin de zaak tegen Wilders als een politiek proces te kwalificeren, zoals hij doet. Uit die kwalificatie spreekt minachting van de rechtsstaat, die een balans poogt te vinden tussen de uitingsvrijheid en de bescherming van de menselijke waardigheid.