De stille kracht van Oranje

Bij zijn club Lazio zwijgt hij allang niet meer. Bij het Nederlands elftal voelt hij zich echter niet geroepen het voortouw te nemen. Jaap Stam is en blijft de stille kracht van Oranje.

NOORDWIJK - Toen Jaap Stam met Manchester United de prijzenkast vulde, meldde zich een jonge Schot bij de Europese clubkampioen. Darren Fletcher werd aangenomen als apprentice, als leerling-prof. Dat was voor hem de eerste stap naar een mooie loopbaan. Maar eerst moest hij vooral schoenen poetsen. Van Stam en Co.

Stam is inmiddels bezig aan zijn derde seizoen bij Lazio Roma. Fletcher voldeed als poetser en werd prof. Vandaag treffen de 31-jarige Nederlander en de 19-jarige Schot elkaar opnieuw.

Ze staan symbool voor het verschil tussen de voetbalnaties, zo vlak voor hun herexamen op Hampden Park. Stam en zijn ploeggenoten hebben al een mooie erelijst, Fletcher en zijn landgenoten bereiken misschien woensdag pas iets om écht trots op te zijn. Kunnen tegen Oranje pas écht geschiedenis schrijven. Als David de goede steen vindt om Goliath van zijn sokkel te mikken.

,,We beseffen dat we ons allang hadden moeten kwalificeren voor het EK'', zegt Stam. ,,Maar we beseffen ook dat we er nu nog lang niet zijn. De wedstrijden tegen Schotland worden echt geen makkie. Misschien zijn we kwalitatief beter, maar dat zegt nu even niets.''

Een kwartier lang kwam elk woord aarzelend over zijn lippen. Een kwartier lang keek hij verveeld, zocht hij naar de standaardantwoorden, keek hij op zijn horloge. Van hem hoeft het niet, zo'n interview. Echt niet.

Zomaar ineens krijgt hij toch haast. Niet om naar de lunchzaal te gaan, maar om iets uit te leggen. Ineens vertelt hij uit zichzelf. Lijken de staccato antwoorden warempel wel echte zinnen.

Jaap Stam leek een kwartier lang onaantastbaar. Zo ziet hij er in het veld uit. Nu is hij grimmig. Dat is ook imponerend. Hij heeft net voor een Britse camera gestaan en moest uitleggen waarom de Nederlandse spelers zichzelf zo verschrikkelijk goed vinden, maar toch in de play-offs verzeild zijn geraakt. En waarom hadden al die wereldsterren eerder het WK eigenlijk al gemist?

,,Aan zulke vragen erger ik me. In en rond het Nederlands elftal heeft echt niemand gezegd dat we de Schotten zullen oprollen. We overschatten onszelf niet, en we onderschatten de tegenstander niet. Dat soort oordelen komt van buitenaf. Het wordt over ons gezegd. En dan worden we er later op aangesproken.''

Hij staat op. Loopt weg. De grimas heeft weer plaatsgemaakt voor een glimlach. Heel even viel hij uit zijn rol. De aardige Jaap Stam. Stil en nuchter. Doet zijn werk, altijd en overal. Zonder te klagen, immer goed. En verder.. Verder kan het hem niet schelen wat ze zeggen of schrijven.

Het kan hem wél schelen. Omdat hij deel uitmaakt van de ploeg. Omdat hij met Oranje naar het EK wil. Omdat hij niet volgevreten maar hongerig is. En omdat er meer zijn zoals hij. Veel meer, volgens hem.

,,Het is geen zootje bij Oranje'', dicteert hij. ,,Er is wel eens een meningsverschil. Meer niet.'' En Kira Eggers, bekvechtende middenvelders, gemolesteerde kamerdeuren, openbare dronkenschap, een jokkende bondscoach? Het staat niet meer op de harde schijf van Stam. Sorry, onbekend virusje: Alles gewist.

Was hij maar de norm, dan was het allemaal een stuk normaler. Gewoon is gek genoeg. Ooit werkte hij mee aan een programma van Harry Vermeegen. Dat leverde prachtige tv op. De droogkloot en de grapjas.

Hij doet zijn werk, zonder poespas. Zo overtuigde hij bij FC Zwolle, Cambuur, Willem II, PSV en de Mancunians. Als stille kracht. Bij Lazio Roma heeft hij inmiddels een andere status. Pas trad zijn werkgever aan tegen Chelsea. Het werd 0-4. Vooral omdat Stam ontbrak. ,,Als je de berichten in de media moet geloven, komt het daar wel op neer ja..'', zegt de verdediger bescheiden. ,,Maar ze hebben heus wel eens goede wedstrijden zonder mij gespeeld hoor...''

Hij herstelde van een hamstringblessure, zakte vervolgens door zijn enkel. Rome in rep en roer. Zonder Stam is Lazio in last. ,,Ze kwamen elke dag even informeren hoe het met me ging.''

Zondag speelde hij de stadsderby tegen AS Roma. Zijn aanwezigheid maakte -ondanks de nieuwe nederlaag- een wereld van verschil. ,,In de aanloop naar dat duel was iedereen opgefokt. Voor mij was het gewoon een van de vele wedstrijden. Misschien ben ik wel iets te nuchter. Maar ik kan de jongens geruststellen. Omdat ik natuurlijk al het een en ander heb meegemaakt.''

De zwijger roert zich bij zijn club. Helaas voelt hij zich bij Oranje -waar hij een van de weinigen is die recht van spreken hebben- niet geroepen. Misschien is het lang geleden al scheefgegroeid. In de hiërarchie van Oranje voeren praatgrage Amsterdammertjes de boventoon. ,,Ik ben niet iemand die op tafel gaat staan. Ik heb wel iets te zeggen, maar dat doe ik persoonlijk. Ik profileer me heus wel, maar alleen onderling. Leiderschap moet in je zitten.'' Hij is opnieuw bescheiden. Waarom durft en doet hij het bij Lazio wel en in Noordwijk niet? Waarom hebben toch zo vaak de verkeerden 't voor het zeggen?

Hij zal er staan vanmiddag, ondanks kleine klachtjes. Hij zal vechten voor volk en vaderland, de stille kracht van Oranje. Zonder zichzelf te overschatten, of de tegenstander te onderschatten. Stam wil koste wat kost naar het EK in Portugal. Daarom de haperende harde schijf. Daarom jokt hij. ,,Het is geen zootje bij Oranje.'' Hij wil het niet zien. En zeker niet nu. Het is nu geen tijd om te bekvechten. Goliath moet David verslaan. Die schoenenpoetser en de schande van een gemist WK moet worden weggepoetst. Koste wat kost.