Perfect kippenhok bestaat niet

Grote supermarkten verkopen vanaf volgend jaar alleen nog scharrel- en bio-eieren. Ze doen dat omdat de legbatterij het welzijn van kippen zou schaden. Maar scharrelen blijkt niet per se beter voor een kip dan een legbatterij.

AMSTERDAM - ,,Welzijn is moeilijk te bewijzen. Dat is een gevoel van mensen. Het is de vraag of dat aansluit bij de beleving van de kip'', zegt Thea Fiks-van Niekerk van het praktijkonderzoek veehouderij van de universiteit Wageningen. ,,We weten niet of een kip zich beter voelt in een legbatterij dan in de wei.''

Volgens Fiks-van Niekerk bepalen vele factoren of een kip zich gelukkig voelt. Het is in elk geval belangrijk dat zij haar natuurlijke gedrag kan vertonen en dat ze gezond is. Van nature leven kippen in groepen die scharrelen en wroeten in de grond. Dat lukt niet in legbatterijen. In scharrelstallen zal een kip zich allicht beter voelen. Hoewel ze daar meest ook niet naar buiten kunnen, lopen ze wel de hele stal door en is de bodem bedekt met strooisel.

Als kippen in grote groepen bij elkaar leven en niet genoeg ruimte of afleiding hebben, gaan ze naar elkaar pikken. De zwakste zusters worden zo helemaal kaalgeplukt. Verder kunnen de dieren op een hoop bij elkaar gaan zitten, met vaak een fatale afloop voor de onderste kippen.

En dan de gezondheid. Fiks-van Niekerk: ,,Een gezonde biokip heeft een beter welzijn dan een legbatterijkip. Maar een zieke biokip had zich misschien beter gevoeld in een batterij. In een scharrelstal komen zieke, zwakke kippen moeilijk bij het voer en de geneesmiddelen, omdat de sterke kippen hen voor zijn. Het lukt dus minder goed om alle kippen te bereiken en de ziekte te bestrijden. In een batterij geeft dat minder problemen.''

En: de kans op ziektes is in een scharrelstal groter dan in een batterij. Fiks-van Niekerk: ,,Strooisel en mest in scharrelstallen vormen een broedplaats voor ziekteverwekkers. Scharrelkippen hebben vrij veel contact met hun eigen mest. Zo lopen ze een groter risico op wormen en darminfecties.'' Buiten is dat risico nog groter. Volgens Fiks-van Niekerk hoort dat bij 'de onvoorspelbaarheid van de uitloop'. Overvliegende duiven kunnen salmonella overbrengen. Daar worden kippen tegen ingeënt, maar niet tegen vogelpest.

Een batterijschuur daarentegen, waar een ziek dier makkelijk te bereiken is, is bijna steriel. Omdat vijf hennen in een kooi zitten, besmetten ze de rest niet zo snel. Daarbij wordt de mest snel afgevoerd, zodat de daarin aanwezige resten van geneesmiddelen niet in de eieren komen.

Economisch en milieutechnisch gezien is een legbatterij het meest efficiënt. Kooikippen produceren de meeste eieren voor de laagste prijs. Met 4 tot 30 keer meer ammoniak per kip vormt een scharrelstal een forse milieubelasting. De ammoniak in de stallucht is niet alleen slecht voor het milieu, maar ook voor de kippen zelf.

,,Ik ben 's zomers wel in stallen geweest waar de tranen mij in de ogen sprongen van de ammoniak. Hoewel het bij de moderne stallen beter is, zijn er in het verleden wel kippen blind van geworden.''

De keuze voor scharrelkippen kan ook verstrekkende gevolgen hebben voor de houder. Omdat de kippen in het strooisel scharrelen, is er altijd veel stof in de lucht. Iemand die jarenlang in een scharrelstal werkt, heeft een grote kans op stoflongen. Ook rugproblemen komen bij deze houders gemakkelijker voor. Ze moeten vaak bukken om de eieren te pakken en het uitmesten van de stal kost veel meer fysieke inspanning dan bij een batterij. De kippen zelf leven te kort om aan de stoffige omgeving chronische problemen over te houden.

Iedere consument zal zelf zijn prioriteiten moeten stellen wanneer hij een ei koopt. Fiks-van Niekerk: ,,Als de consument kippen bijvoorbeeld een vrije uitloop wil gunnen, moet die meer betalen en af en toe een kippenziekte voor lief nemen. Het perfecte kippenhok bestaat niet.''