...wilde 'Jane Roe' een legale abortus in Texas

De Amerikaanse Norma McCorvey (56) heeft een zwarte week achter de rug. In de Verenigde Staten is afgelopen week herdacht dat in dat land precies dertig geleden abortus werd gelegaliseerd. Norma McCorvey was de vrouw die in 1973 onder de schuilnaam 'Jane Roe' een grote, symbolische rol bij die legalisering speelde. Maar ze heeft spijt. De vroegere postergirl van de Amerikaanse vrouwenbeweging is tegenwoordig fel tegenstander van abortus. ,,Voor mij is dit geen moment om feest te vieren, wel een tijd om de 45 miljoen kinderen te herdenken die niet hadden hoeven sterven'', maakte ze via haar advocaat bekend.

Norma McCorvey had geen idee dat ze Amerikaanse geschiedenis aan het schrijven was toen ze in 1969 voor een afspraak met twee advocates een lunchroom in de stad Dallas, Texas, binnenliep. Ze was 21 jaar, alleen, zat volkomen aan de grond, was dakloos en 2,5 maand zwanger. Abortus was verboden. Maar de advocates konden misschien een legale abortus voor haar regelen, zo was Norma verteld. Ze was zo wanhopig dat ze alles wilde proberen.

Sarah Weddington en Linda Coffee zaten al te wachten aan een tafeltje. Deze jonge, ambitieuze advocates die nauw met de vrouwenbeweging verbonden waren, zochten al enige tijd naar een ongewenst zwangere vrouw in wiens naam zij het strenge Texaanse verbod op abortus voor de rechter zouden kunnen aanvechten. Was de voormalige serveerster soms de persoon die ze zochten?

Het tragische levensverhaal van de nog maar 21-jarige Norma McCorvey overtuigde hen. De Texaanse had al twee kinderen gekregen die ze beide had afgestaan. Hoe ze voor de derde keer zwanger was geraakt, wist ze niet zo goed. Naar eigen zeggen was Norma namelijk lesbisch. Ze zwierf al een tijdje rond, en ging zich vaak te buiten aan alcohol en drugs. Norma McCorvey sloot niet uit dat ze verkracht was.

De voormalige serveerster tekende een verklaring waarmee ze Weddington en Coffee machtigde om in haar naam de staat Texas aan te klagen. Tijdens het proces zou haar identiteit beschermd blijven. Op de rechtbankpapieren werd McCorvey onder de schuilnaam 'Jane Roe' vermeld. Ze hoefde zelf niet te getuigen.

De twee advocates wonnen het proces voor de rechtbank in Dallas. Maar die overwinning zorgde meteen voor een breuk tussen hen en McCorvey, die ten tijde van de uitspraak al zes maanden zwanger was. Ze voelde zich misbruikt door de twee advocates. Die zouden haar nooit verteld hebben dat een rechtszaak maanden duurde en dat er op het eerste proces meteen een tweede zou volgen, omdat officier van justitie Henry Wade tegen de uitspraak in beroep ging.

Uiteindelijk verbrak McCorvey alle contact met haar advocaten. Ze beviel helemaal alleen in het ziekenhuis van een dochter, die ze meteen na de bevalling afstond ter adoptie.

Toch ging in naam van Jane Roe de juridische strijd gewoon verder. Na Texas belandde de zaak uiteindelijk bij het Amerikaanse Hooggerechtshof in Washington. Die maakte met zijn controversiële uitspraak op 22 januari 1973 in de zaak Roe versus Wade vrije abortus mogelijk in alle vijftig staten, maar zorgde meteen voor een scherp politiek debat dat tot op de dag van vandaag doorgaat. McCorvey zelf was op dat moment volgens eigen zeggen allang vergeten dat ze de twee advocates ooit gemachtigd had. Ze vernam de uitspraak via de krant.

Pas in de jaren tachtig onthulde ze aan het Amerikaanse publiek dat zij Jane Roe was. Ze schreef een autobiografie, waarin ze vertelt hoe ze vroeger thuis mishandeld werd, hoe ze als tiener verkracht werd en jaren opgesloten zat in tehuizen, hoe ze geestelijke hulp zocht bij Jehova's en de katholieke kerk en zelfmoord probeerde te plegen.

Korte tijd werd ze een bekende gast op bijeenkomsten van de vrouwenbeweging. Norma had een vaste relatie met vriendin Conny. Stabiliteit leek binnen bereik toen ze ook een vaste baan kreeg bij een abortuskliniek in Dallas, waar ze zich fanatiek voor de zaak inzette.

Juist deze kliniek werd echter het doelwit van de felle anti-abortusbeweging Operation Rescue (Reddingsoperatie). Die opende pal naast de abortuskliniek een eigen kantoor en demonstreerde haast continu voor de poort. McCorvey kwam daar als ze naar buiten ging om te roken en raakte aan de praat met de evangelische dominee Phillip Benham, de grote man achter Operation Rescue. In 1995 schokte ze progressief Amerika door samen met Benham op televisie te verschijnen en te vertellen dat ze spijt had van haar betrokkenheid bij 'kindermoord'. Een paar dagen later werd ze onder het oog van de camera's in een zwembad gedoopt. De anti-abortusbweging sprak van een enorme morele overwinning. McCorvey werd een veel gevraagd gast op bijeenkomsten van Operation Rescue.

Maar drie jaar later brak ze ook met die beweging. Ook die zou haar alleen maar voor haar karretje hebben gespannen. Bovendien had Benham gezegd dat McCorvey als wedergeboren christen niet lesbisch kon zijn en dus vriendin Conny uit huis moest zetten. Dat kon ze maar moeilijk opbrengen.

Vandaag de dag heeft McCorvey volgens eigen zeggen rust gevonden. Ze ging over tot de katholieke kerk, hoewel die ook niets van lesbiennes wil weten. Ze is nog altijd bitter over de beweging die het recht op abortus bepleit. ,,Zij hadden aardig voor me kunnen zijn, maar in plaats daarvan behandelden ze me als een idioot.'' De leiders van de anti-abortusgroepen ,,haat ik niet meer, zoals ik vroeger deed. Maar ik heb heel weinig met ze op.''

McCorvey is nu eindelijk eigen baas. Ze heeft haar eigen anti-abortusgroep opgericht, 'No More Roe' (geen Roe meer). Haar doel: het terugdraaien van de uitspraak Roe tegen Wade, die McCorvey zelf tot stand hielp brengen.