Schouten

Ik kijk altijd bijzonder graag naar films van de Dikke en de Dunne. Liever dan naar Charlie Chaplin. Afgezien van het feit dat ze misschien geestiger zijn, maar dat zal wel een kwestie van smaak zijn, is mijn voorkeur bepaald door het feit dat mijn vader er dol op was. Ik kijk dan ook mede namens hem. Hij rolde zo ongeveer onder de tafel van het lachen bij zulk soort films. We zijn er zelfs eens voor naar een bioscoop geweest, iets wat ik toen in een orthodox deel van mijn hersenen nog als een grote zonde beschouwde. Maar het feit dat we van en zelfs met mijn vader mochten zette natuurlijk alles in een ander licht. Er zijn nog een paar films die mij hebben gestempeld, waaronder de allereerste: 'Dik Trom en het circus'. Ik was zes toen-ie uitkwam en ik kan me er niets van herinneren, net zo min trouwens als van die Laurel en Hardy-films: het zijn geen dingen om te onthouden maar om in je hoofd te verspreiden over alles wat later zal komen. De filmencyclopedie helpt: 'Dik Trom weet in het circus drie minuten op een koppige ezel te blijven en wint daarmee de prijs. Inplaats van een fiets te kopen geeft hij het geld aan oude Kee die anders uit haar huis gezet wordt. Maar eerst wordt het nog gestolen en vangt hij met zijn vrienden de boef. Zoet.' Het is duidelijk dat dit stuk niet door een zevenjarige geschreven is want 'zoet' hadden wij nooit geslikt. Het was spannend.

Soms verbeeld ik me dat Laurel en Hardy en Dik Trom nooit uit mijn hoofd verhuisd zijn en zich alleen maar langdurig hebben schuilgehouden om de stormwind te ontgaan van wat later allemaal onontkoombaar kwam: 'Amarcord', 'One Flew over the Cuckoo's Nest', 'The Shining', 'Una Giornata Particolare'. Die eerste keren dat het witte doek tot mij sprak waren de belangrijkste, wat er daarna volgde was uitweiding, toelichting. Maar misschien komt het ook omdat we nog geen televisie hadden en je voor bewegende beelden eerst zelf in beweging moest komen.

Er gebeurde, geheel afgezien van de voorstellingen op het doek, iets wat je niet dagelijks zag. Wat dat betreft benijd ik mijn kinderen niet, wier ogen de hele dag flitsen van de realiteit naar het scherm en terug. Maar een scherm was in mijn tijd nog iets dat tussen jou en de andere wereld stond. Een soort toverdoek, op z'n minst.