Aidspatent voor armste landen

AMSTERDAM - Het Amerikaanse farmacieconcern Pharmacia geeft zijn patent voor een belangrijk aidsmedicijn aan stichting IDA in Amsterdam. Doel is goedkopere productie voor arme landen mogelijk te maken. De actie van Pharmacia kan een doorbraak forceren in de problematische toegang van ontwikkelingslanden tot betaalbare geneesmiddelen.

Ida, de grootste geneesmiddelenleverancier op niet-commerciële basis in de wereld, hoopt dat het partnerschap met Pharmacia andere, grotere spelers op de markt van aidsmedicijnen over de streep zal trekken. Het uiteindelijke doel is de verwoestende aids epidemie in onder meer Afrika een halt toe te roepen. Ruim 42 miljoen mensen hebben het virus, 95 procent van hen woont in ontwikkelingslanden. De ziekte ondermijnt de economie en tast het sociale weefsel aan.

Hulporganisaties strijden al jaren voor een betere toegang van arme landen tot aidsmedicijnen en andere middelen. Op de top van de Wereldhandelsorganisatie in november 2001 leek een doorbraak te zijn bereikt, maar het akkoord is tot nu toe in mooie woorden blijven steken. Arme landen kunnen niet om de patenten van de grote farmaceutische bedrijven heen als ze goedkopere namaak, de zogeheten generieke medicijnen, willen importeren.

De proef moet bewijzen dat er in de praktijk wel mogelijkheden zijn om de armste landen te helpen zonder het kostbare patent recht te ondermijnen. Pharmacia, dat binnenkort mogelijk wordt overgenomen door de Amerikaanse rivaal Pfizer, geeft via IDA producenten van generieke medicijnen het recht delavirdine, een aidsremmer, te maken. Het gaat overigens niet om een strategisch en alom gebruikt product van het bedrijf, waar veel op wordt verdiend. De waarde verbleekt ook bij de giften van de industrie aan door aids getroffen landen. Met IDA en de betrokken Harvard-universiteit hoopt het bedrijf echter dat ook andere fabrikanten vrijwillig vergunning geven om hun middelen na te maken voor arme landen.

Voor het proefproject zijn 78 landen geselecteerd met een nationaal inkomen per hoofd van de bevolking beneden 1200 dollar per jaar. ,,De allerarmsten'', zegt Ron Wehrens van IDA, die overigens nog niet durft te voorspellen wanneer het medicijn goedkoop beschikbaar komt in deze landen.

Directeur Peter van Rooijen van het Aidsfonds en StopAidsNow noemt het een belangrijke stap dat een commercieel bedrijf afstand doet van zijn rechten.