Informateur Donner wacht lastige klus

DEN HAAG - Minister Donner is opnieuw informateur. Koningin Beatrix heeft hem gisteravond laat aangesteld om te onderzoeken langs welke weg een nieuw kabinet kan worden gevormd. Hem wacht de lastige taak om het CDA te laten wennen aan het idee dat de christen-democraten de oversteek naar de PvdA moeten maken.

De opdracht van Donner houdt in dat hij ook met andere fracties zal moeten praten. Maar het lijkt vrijwel uitgesloten dat daar een regeringscombinatie uit rolt.

De CDA-minister van justitie, toen nog lid van de Raad van State, stond vorig jaar ook als informateur aan de basis van het kabinet van CDA, VVD en LPF. Zijn nieuwe benoeming kwam na een dag van oplopende irritaties in politiek Den Haag over de opstelling van het CDA.

Vrijwel alle fractievoorzitters lieten de koningin weten dat de uitslag van de verkiezingen maar één ding kan betekenen: eerst moet het CDA met de PvdA onderhandelen over een regeerakkoord. Ze achtten de verschillen tussen de twee grootste fracties niet onoverbrugbaar.

Voor CDA-leider Balkenende stond dat niet vast. Hij bepleitte een brede voorverkenning, waarin zou moeten worden gekeken naar de programmatische overeenkomsten en verschillen tussen alle partijen en naar alle mogelijke regeringscombinaties. Andere fracties vinden dat 'tijdrekken'. ,,Het speelkwartier is over'', aldus Halsema (GroenLinks). ,,Hij zoekt pinguïns op de Noordpool, terwijl hij op de Zuidpool moet zijn'', vond Marijnissen (SP).

PvdA-leider Bos, voor alle andere fracties de eerstaangewezen gesprekspartner voor Balkenende, oordeelde wat milder. Hij gunde Balkenende nog wat tijd om mogelijke regeringscombinaties in beeld te krijgen. Maar voor een uitgebreide verkenning voelde hij niets. ,,De verschillen op een rijtje zetten? Dan kan ik net zo goed even mijn verkiezingsprogramma en mijn campagnetoespraken inleveren. Dan is het meteen duidelijk wat de verschillen zijn.''

Dittrich (D66) maakte nog eens duidelijk dat zijn partij er niet over peinst aan te schuiven bij een CDA-VVD-kabinet. CDA-leider Balkenende ziet dat als enige mogelijkheid voor het centrum-rechtse kabinet dat hij graag wil. Dittrich: ,,Nee is nee. Duidelijker kan ik het niet zeggen.''

Opnieuw regeren over centrum-rechts met de LPF had Balkenende al uitgesloten. Dat zou ongeloofwaardig zijn. VVD-leider Zalm sloot zich daarbij aan. LPF-leider Herben had zich gestoord aan deze kwalificatie. Hij sneerde gisteren dat het juist 'ongeloofwaardig' zou zijn als Balkenende premier zou worden in een coalitie met de PvdA.

Een grote meerderheid in de Kamer had de koningin geadviseerd één informateur van CDA-huize aan te stellen. Alleen GroenLinks, LPF en ChristenUnie pleitten voor een CDA-PvdA-duo.