Ik geef hem gewoon drie smakken

Studenten van de Hogeschool van Amsterdam kunnen sinds dit trimester kiezen voor het vak buddy-zijn. Zij trekken een jaar lang vier uur per week op met een ernstig zieke drugsgebruiker. Mirjam Berends (20) gaat al een maand elke woensdagmiddag naar haar 'cliënt'.

Studenten hebben hooguit recht op vier jaar prestatiebeurs (of 5 jaar, als de studie langer duurt). Als je tijdens het eerste jaar besluit te stoppen en van studie verandert, dan worden de 'verbruikte' maanden hiervan afgetrokken. Switchers krijgen dus het laatste jaar van hun nieuwe studie, of soms zelfs nog langer, geen beurs meer. Hadden ze op hun 18e maar de goede keuze moeten maken. Zij kunnen uitsluitend nog geld lenen tegen een rente van 3,73 procent. Hetzelfde geldt voor 'zittenblijvers'.

Of je moet een topsporter zijn op een universiteit die daar trots op is. Op de Technische Universiteit Delft bijvoorbeeld lopen jaarlijks circa veertig sportieve, talentvolle studenten rond waar de universiteit meer dan normaal rekening mee houdt. Zij mogen zonder verdere gevolgen 16 tot 18 maanden langer doen over hun studie. Op de Universiteit Utrecht maken studenten die kunnen aantonen dat ze studievertraging hebben opgelopen door hun sport, kans op een eenmalige afstudeersteun van ongeveer 1400 euro.

Begin je na je 30e met een studie, dan heb je helemaal geen recht op studiefinanciering. Doe je een opleiding in het voortgezet onderwijs op latere leeftijd kan je wel weer een compensatie voor de kosten krijgen, maar dat betreft maximaal 517 euro per jaar. En wat als je een kind hebt te verzorgen? Dan kan je een éénoudertoeslag krijgen van 389,66 euro per maand. Daarvoor moet je wel recht hebben op kinderbijslag en mag je geen partner hebben.

Twee studies naast elkaar doen, kan tegenwoordig nog voor de prijs van één. Maar in Den Haag wordt er over gepraat om het collegegeld voor deze ijverige studenten te verhogen. Een tweede studie doen na de eerste wordt direct afgestraft, want deze komt geheel voor eigen rekening.

Werken en in deeltijd studeren? Je betaalt de volle mep aan collegegeld (1395,83 euro), én moet alles zelf betalen. Het enige alternatief is duaal studeren: werken en leren tegelijk. Sinds 1998 wordt bij een tiental studies geëxperimenteerd met een duaal traject waarbij je betaald werkervaring opdoet in de bedrijfstak van je keuze, én daarbij ook nog dezelfde beurs als voltijders te ontvangen.

Tenminste dat was de bedoeling. In de praktijk komt daar weinig van terecht. Veel werkgevers vinden dat de student blij mag zijn dat hij of zij daar zo intensief mee mag lopen en zet daar geen salaris tegenover. Je volgt dan dus een veel zwaarder programma zonder extra tegemoetkomingen.

Niet iedereen ziet het zitten om te werken onder een baas. Vooral veel technische studenten hebben de droom een eigen bedrijfje te beginnen. Op de Technische Universiteit Eindhoven is er veel hulp voor hen. Deze studenten kunnen onder meer met een fikse korting kantoorruimte huren, eventueel met secretaresse, de post wordt daar gesorteerd en ze mogen gebruikmaken van de catering. Ook kunnen ze een renteloze lening ontvangen van de universiteit.

Een andere technische universiteit, die in Delft, doet haar best om voor gehandicapten op maat aanpassingen te realiseren. Maar het zijn vaak de kosten die dit belemmeren. ,,We willen bijvoorbeeld samen met de blindenbibliotheek literatuur in gehoor brengen, maar zoiets is hartstikke duur'', aldus de woordvoerder.

Op de Katholieke Universiteit Nijmegen hebben ze wel diskettes waarop de lesstof te horen is. De school heeft ook een plattegrond in braille. Nijmegen telt dit jaar 362 studenten met een functiestoornis. De grootste groep heeft een chronische ziekte of iets aan hun organen.

,,We hebben een keer iemand gehad die met bed en al in de collegezaal moest worden gereden'', vertelt een woordvoerder. ,,Daar zorgen we dan voor, want we vinden het belangrijk dat iedereen onderwijs kan volgen.''