In elke la een onbetaalde rekening

Het geld leek niet op te kunnen, de spelerssalarissen explodeerden. Maar inmiddels kijkt het betaald voetbal tegen de bodem van de clubkas aan. En ziet de KNVB met lede ogen hoe de gaten worden gedicht met nieuwe leningen.

Karel Aalbers bouwde, als voorzitter van voetbalclub Vitesse, in Arnhem aan een luchtkasteel. Voor zijn opvolger Jos Vaessen is het een spookhuis. ,,Er zaten lijken in de kasten, in elke la lag een onbetaalde rekening. Er was een schuld van 59 miljoen euro.''

Voor Aalbers was alleen het mooiste mooi genoeg. Zijn Vitesse moest de vierde topclub van Nederland worden. Nu staat de Arnhemse club veertiende op de nationale ranglijst. Maar Vitesse is wel landskampioen in het saneren, zegt Vaessen, cynisch en trots tegelijk.

,,In Utrecht, Groningen, Breda en Nijmegen kijken ze nu pas hoe ze de kosten kunnen drukken. Wij hebben een voorsprong van meer dan twee jaar. Dit gekke clubje is elke keer weer in staat iets moois neer te zetten. De transfermarkt ligt op zijn gat, maar wij hebben vorig seizoen zes spelers heel goed verkocht. De sponsormarkt draait moeizaam, maar wij hebben deze winter twee sponsors aan ons weten te binden. Wij hebben het, ondanks alle ellende, goed gedaan in de Europa Cup. Aan bezuinigen, bezuinigen en nogmaals bezuinigen koppelen wij creativiteit.''

Sinds mei 2000 is Vaessen aan het puinruimen. Hij heeft er vier jaar voor uitgetrokken. Vaessen noemt het een uitdaging Vitesse weer gezond te krijgen. ,,Toen ik begon was er die schuld van 59 miljoen euro'', zegt Vaessen. ,,De eerste maanden zaten vol nare verrassingen. Zo moest er nog een rekening van Nottingham Forest worden betaald, voor de aankoop van Pierre van Hooijdonk. Terwijl Pierre inmiddels al voor Benfica voetbalde.''

Geen kwaad woord over zijn voorganger, de dromer die de bomen tot de hemel zag groeien maar zijn speeltje bijna naar de verdoemenis liet gaan. ,,Je kunt heel veel slechte dingen van Aalbers zeggen, maar hij haalde Vitesse uit de kelder van de eerste divisie en gaf de stad een club en een stadion om trots op te zijn.''

Het wekt bevreemding: Aalbers is nog steeds erelid van de club. Hoewel hij volgens de Fiod fraudeerde en persoonlijk aan transfers verdiende. Hoewel hijzelf en de club op veel te grote voet leefden. Hoewel hij aan grootheidswaanzin leed.

,,Aalbers wilde van Vitesse de vierde topclub van Nederland maken. Structureel. Het was de euforie van dat moment. Maar het kon gewoon niet'', zegt Vaessen. ,,Het was veel te gevaarlijk zo hoog in te zetten. Ajax, PSV en Feyenoord hebben begrotingen van rond de honderd miljoen gulden, Vitesse kwam net over de helft.''

Vaessen ging terug naar af. Hij noemt Vitesse 'een regionale club met een landelijke uitstraling'. Zo'n club hoeft geen 'Vitesse Verzekeringen' te verkopen. Bij zo'n club konden zestien kantoorbanen worden weggesaneerd. De voorzitter: ,,We concentreren ons weer op voetbal. En als we mensen tekortkomen, doen we een beroep op vrijwilligers.''

Het ongeremde optimisme van Aalbers werkte aanstekelijk. Zo bouwde de provincie een stadion van 75 miljoen euro voor de Arnhemse club.

Vaessen is trots op het Gelredome, maar eerlijk is eerlijk: er zijn wel wat kanttekeningen te plaatsen. ,,Voor iets dat maar dertig dagen per jaar wordt gebruikt, is het erg duur.''

Ooit deed een hardnekkig gerucht de ronde dat Aalbers heel goed wist dat het stadion niet rendabel zou worden. Hij was van plan het ooit, als de provincie de verliezen en het gezeur zat was, voor een gulden te kopen. Vooralsnog biedt projectontwikkelaar TCN negen miljoen euro.

Vaessen: ,,De bouw van zo'n stadion is voor de provincie en de stad een kwestie van prestige. Arnhem heeft tijdens Euro 2000 goede reclame kunnen maken. Het gaat er nu niet meer om of 9 miljoen niet een beetje weinig is voor een stadion dat 75 miljoen heeft gekost. Het is niet de vraag of het slim was zo'n duur stadion te bouwen. Het staat er nu eenmaal.''

Voor Vitesse drukt de huur van het stadion zwaar op de begroting. ,,We hebben uitgerekend dat we de laatste vijf jaar meer dan 25 miljoen euro aan het Gelredome hebben betaald. Dat is een gigantisch bedrag.'' Vitesse, TCN en de overheden hopen snel tot een oplossing te komen.

De steun die gemeenten geven aan voetbalclubs wordt alom bekritiseerd, ook in politiek Den Haag. Vaessen: ,,Natuurlijk zijn er in het voetbal inschattingsfouten gemaakt, waardoor veel clubs nu in de problemen zijn. Natuurlijk moeten we daarvan leren. Maar we mogen het voetbal toch niet naar de knoppen laten gaan? We hebben overal in het land prachtige stadions, elk seizoen is er weer meer publiek. Voetbal biedt vermaak en ontspanning, voor veel meer mensen dan de theaters of de zwembaden. Dat mag je niet allemaal bij de vuilnisbak zetten. Tradities ben je eerder kwijt dan rijk.''

,,Neem de problemen van de pensioenfondsen. Die zijn door de ingestorte beurs de helft van hun vermogen kwijt. Al die fondsen staan onder controle, worden gesaneerd. Maar niemand raakt ervan in paniek. Bij voetbal gebeurt hetzelfde. De economie is in twee jaar flink ingezakt, de clubs moeten saneren. Maar omdat het voetbal is, en omdat voetbal emotie is, heeft iedereen er een mening over.''

Saneren is dansen op een slap koord, zegt Vaessen. Hij is er bedreven in. Ook al is de kas akelig leeg, soms moet Vitesse investeren. ,,Ik wil de club niet naar de eerste divisie bezuinigen.'' Vitesse bond veelverdiener Dejan Stefanovic langer aan zich en haalde Jan van Halst van Ajax. ,,Qua tegengoals staan wij vijfde op de ranglijst. Onze verdediging is ijzersterk, vooral dankzij Stefanovic. Het hele stadion gilt zijn naam. Dat mag je niet negeren.''