Bij Indianen bestaat geen privé-bezit

In Bolivia moest president Sánchez de Lozada vorige maand het veld ruimen na een geweldsuitbarsting vanwege zijn plan gas te exporteren. Een van de leiders van de protesten was Evo Morales, die vorig jaar met miniem verschil de presidentsverkiezingen verloor.

LA PAZ - Bolivia moet het gas nationaliseren en buitenlandse bedrijven eruit gooien. Dat vindt Evo Morales, leider van de cocaboeren en een van de sleutelfiguren bij de val van de Boliviaanse president Gonzalo Sánchez de Lozada, die na bloedige rellen de benen nam. Had de president van Bolivia dit lot verdiend?

,,Natuurlijk. Vijf keer heb ik het afgelopen jaar met hem gesproken, over vrijhandel, coca, de begroting. Talloze demonstraties hebben we gehouden, we hebben afspraken gemaakt. Maar nooit kwam hij ze na. Met hem hebben we een symbool van het neoliberalisme omvergeworpen. 17 oktober is de dag van onze nationale waardigheid.''

Aanleiding van de volksopstand was de export van aardgas. Is dat werkelijk zo belangrijk?

,,Het gas is de sleutel voor onze ontwikkeling. Maar Sánchez de Lozada gaf het gas in handen van buitenlandse bedrijven. Sindsdien komen zij hier geld verdienen, terwijl wij niet naar Europa mogen om te werken. De multinationals kunnen beter vertrekken. Ze investeren één dollar om er dertig aan te verdienen. Natuurlijk willen we gas exporteren, maar onder goede voorwaarden. We moeten de industrie nationaliseren en niet alles onbewerkt uitvoeren.''

U heeft veel kritiek op de Amerikaanse inmenging hier.

,,Ik weet niet wanneer Amerika en de Wereldbank gaan begrijpen dat hun beleid niet werkt in deze regio. Ze moeten hun neus uit onze politiek halen, voordat het uit de hand loopt.''

Uw partij heet 'Beweging naar het Socialisme'. Misschien vrezen de VS dat u Bolivia socialistisch wil maken?

,,Wij zijn waar de sociale bewegingen zijn. Ik kom uit een klein Indiaans dorp waar geen privé-bezit bestaat. Ik zie het kapitalisme als een vijand van de mensheid en de aarde. Op 17 oktober is een begin gemaakt met het einde van het egoïsme. De opstand was strijd voor verdediging van de coca, de aarde en ons territorium. Dat is iets anders dan wat de vakbonden willen of de communistische partij. Ik respecteer hun uitgangspunten zeer, maar ze moeten begrijpen dat het probleem van de indianen een cultureel probleem is.''

In het buitenland is veel kritiek op u vanwege contacten met leiders als

Fidel Castro en de Libische leider Moammar Kadafi.

,,Kadafi ken ik niet. Ik ben jaren geleden in Libië geweest om de Kadafi Mensenrechtenprijs op te halen, maar ik heb hem niet ontmoet. De prijs bestond uit 50000 dollar, die we hebben gebruikt voor de verkiezingscampagne. Ik zie daar geen fout in. Ook Nelson Mandela heeft de prijs gekregen en Fidel Castro. Wie wil er niet op dat lijstje staan?''

De afgetreden president Sánchez de Lozada zegt slachtoffer te zijn van het narcosyndicalisme en doelt ook op u.

,,Iedere keer als hij op tv komt zegt hij zulke absurde dingen dat het alleen maar in mijn voordeel werkt. Ik ben hem daar heel dankbaar voor. Zijn eigen ministers waren bij drugshandel betrokken. Nu beschuldigen de witteboorden-narco's ons ervan drugshandelaars te zijn.''

Wat had de coca -grondstof voor cocaïne- met de onrust te maken?

,,Het verbouwen van coca is voor ons Indianen een traditie. In wet staat dat coca voor drugshandel vernietigd mag worden, mits er alternatieve gewassen worden aangeboden. Maar die zijn er nooit gekomen. De onrust kwam voort uit een verdediging van ons grondgebied. Het verdwijnen van de coca zou het einde zijn van de Indianen, een soort apocalyps van de Andes.''

Moet alle coca in Bolivia dan legaal worden?

,,Stel, je hebt een cocaplant op een illegale plantage. Wie zegt dat de bladeren naar de illegale markt gaat? Je moet een mens straffen die een fout begaat, niet een plant of de aarde. Wat ik wil is een pact met de regering en het buitenland over wat kan blijven en wat weg moet. Uiteraard is daarin plaats voor de vernietiging van de industriële productie van coca en cocaïne. Maar daarnaast bestaan ook andere mogelijkheden. China heeft laten weten dat als Bolivia drie keer zoveel coca produceert als nu, het dan de hele oogst opkoopt, om thee van te maken.''

Vice-president Mesa, die het bestuur van het land heeft overgenomen van Sánchez de Lozada, heeft 90 dagen gekregen om de problemen op te lossen, is dat niet kort?

,,Mesa moet snel gaan hervormen en het Boliviaanse volk begrijpen. Hij kan een referendum uitschrijven over het gas, een grondwetgevende vergadering bijeenroepen en het economisch model veranderen. Natuurlijk kan dat niet in zes maanden. Maar er moeten wel signalen komen in de goede richting.''

En als dat niet gebeurt?

,,Hij zou blind, doof en dom zijn als hij niet zou luisteren. Hij moet begrijpen dat wij in rechtvaardigheid willen leven.''