Ruslands snelst groeiende bedrijf

*Joekos is Ruslands winstgevendste en snelst groeiende bedrijf, en telt wereldwijd mee. De winst over 2002 was 3058 miljard dollar, over 2003 is de winst het eerste kwartaal, onder meer door de oorlog in Irak, omhooggeschoten naar 1,27 miljard dollar. De productie steeg sinds 1998 van ongeveer 45 miljoen ton olie per jaar naar een verwachte 83 miljoen ton dit jaar.

Het bedrijf beroemt zich op openheid en transparantie. De boekhouding volgt sinds 2001 de regels van de US GAAP, geverifieerd door PriceWaterhouseCoopers. Qua winst en omzet is het Ruslands grootste oliegigant, qua bewezen reserves (12 miljard vaten) moet het Loekoil laten voorgaan. Het staat genoteerd aan de Londense beurs.

Joekos onstond in 1993 uit Joeganskneftegaz en enkele bedrijven in de Samara-regio. Chodorkovski kocht het in 1995 voor 300 miljoen dollar. Daarna volgden andere Siberische olie- en gasbedrijven en raffinaderijen. Joekos was - voor de affaire begon en voor de aangekondigde fusie met Sibneft - ongeveer 30 miljard dollar waard.

In Litouwen kocht Joekos een meerderheid in Mazeikiu Nafta, een van de grootste olieconcerns. Met de VS en met China sloot Chodorkovski onlangs grote contracten over olieleveringen. Op 28 november zou Joekos zijn naam veranderen in JoekosSibneft, na de fusie met het olieconcern Sibneft van oligarch Roman Abramovitsj.

Michail Chodorkovski, Platon Lebedev en Vasili Sjachnovski, de Joekos-topmannen die zijn beschuldigd van fraude en belastingontduiking, bezitten 23,5 procent van de aandelen in de Groep Menatep. Menatep heeft een aandeel van 44 procent in Joekos; de 'gearresteerden' bezitten samen 10,4 procent van de aandelen Joekos. Twee andere topmannen, met een aandeel van 3 procent, zijn naar Israël gevlucht, eentje is nog in functie.

Verder heeft Menatep de helft van haar aandelen in een trust-fonds, waarvan Chodorkovski niet de eigenaar is maar wel de winst ontvangt. Meer dan de helft (56 procent) van de aandelen Joekos is dus in handen van anderen dan de kring rond Chodorkovski, onder wie het pensioenfonds van Joekos en Sibneft-aandeelhouders.