ChristenUnie werft op zondag

De ChristenUnie houdt de zondagsrust graag in ere. Des te opmerkelijker dat deze kleine christelijke partij uitgerekend op zondag op de radio reclame maakte voor zichzelf. Foutje van de radio? Helemaal niet: de ChristenUnie wíst dat dit zou kunnen gebeuren.

,,Uit onszelf hadden we nooit meegedaan'', zegt Marco Boers, lid van het campagneteam. Want radio ligt bij de achterban weliswaar minder gevoelig dan televisie, ook de omgang met het luistermedium luistert nauw. Toch heeft de partij het risico genomen om orthodox-gelovige kiezers voor het hoofd te stoten. Dat kon niet anders, zegt Boers. De ChristenUnie doet mee aan de gratis 'uitzending voor politieke partijen'. Het commissariaat voor de media bepaalt via loting het uitzendschema, dat zeven dagen van de week omvat. Politieke partijen hebben daar geen invloed op. Ruilen onderling als het lot niet bevalt, is onmogelijk. De ChristenUnie stond dus voor de keuze 'alles of niets' en heeft voor het eerste gekozen. Ze hoopt op enige clementie van de achterban: wie niet wil, hoeft niet te luisteren. En, argumenteert Boers, de EO zendt ook uit op zondag. Bovendien, het is radio. ,,Televisie zouden we nooit doen.''

Overigens had de ChristenUnie bij de vorige verkiezingen wel spotjes op regionale televisiezenders. Ook op zondag. Na kritiek heeft de partij daar nu van afgezien.

Bij de andere kleine christelijke partij, de SGP, is de verbazing groot over de radioreclame op zondag. ,,Is het eerlijk waar? Dat had ik niet verwacht'', verwondert voorlichter Menno de Bruijne zich. De SGP trekt een rechte lijn: ze weigert mee te doen aan de uitzendingen op televisie en radio, omdat ze moeite heeft met beide media. Het risico dat de programma's ook op zondag zijn wil de SGP niet lopen. Zo weigerde de SGP ook resoluut mee te werken aan een radiodebat dat opgenomen zou worden op zaterdag, maar op zondag zou worden uitgezonden. De ChristenUnie bedankte na enig intern beraad ook voor de eer.

Persoonlijk vindt De Bruijne de radio op zondag 'nog gekker' dan het ook al lastige punt van het kopen van een ijsje op zondag. Tot woede van een deel van het electoraat wees voormalig lijsttrekker Veling dat niet zonder meer af. Boers van de ChristenUnie karakteriseert dat voorval, dat de ChristenUnie blijft achtervolgen, af als 'heel wat anders.' Maar de SGP-voorlichter zegt: ,,Veling zei alleen dat je elkaar de maat niet mocht nemen met dat ijsje. Maar op de radiouitzending heb je zelf invloed: je kunt gewoon 'nee' zeggen. Maar dat schijnt heel moeilijk te zijn.''

Leuk gezelschapsspel voor wie dreigt weg te zakken tijdens wéér een verkiezingsdebat: het bijhouden van taalclichés uit de monden van lijsttrekkers. Schrijver Joost Zwagerman gaf zondag tijdens het 'Netwerk'-duel tussen Balkenende (CDA) en Marijnissen (SP) een voorzet, op verzoek van de redactie. Vooral de woordkeus de demissionair premier prikkelde het 'Taaltribunaal'.

Balkenende heeft in een mum van tijd een geheel eigen spreekstijl weten te ontwikkelen, zoals het een minister-president betaamt. Waar Kok tijdens iedere persconferentie weer vele 'vragen van antwoorden voorzag' en er naar Lubbers zelfs een taal werd vernoemd (het 'Lubberiaans'), daar kiest hun opvolger vooral voor tempo. Balkenende heeft de neiging iedere zin af te raffelen, alsof hij niet kan wachten tot het moment dat hij terug kan naar het Torentje om problemen op te lossen. Vooral de klinkers slikt hij geregeld in.

Tijdens optredens in de Tweede Kamer valt ook zijn voorkeur voor opsommingen op. Die beginnen dan bij voorkeur met 'als het gaat om...' of 'je ziet dat...'. Daarbij 'benadrukt' en 'onderlijnt' Balkenende graag wat hij zegt. Een andere favoriet is het woord 'verantwoordelijkheid'. Die neemt hij al consequent vanaf het moment dat hij de weggestuurde De Hoop Scheffer opvolgde als eerste man van het CDA.

Tijdens 'Netwerk' werd de kijker min of meer opgeroepen te turven hoe vaak Balkenende 'nadrukkelijk' in de mond nam. Driemaal, stond er aan het eind van de uitzending op het briefje van Zwagerman. ,,Waarvan twee keer uitgesproken als drukkelijk.'' Nog oplettender publiek kwam zelfs tot vier keer.

Maar ook Marijnissen heeft zo zijn eigen repertoire. Zwagerman was opgevallen dat de socialistische leider wel erg veel Engels gebruikt voor iemand die het graag simpel houdt. En inderdaad: tijdens de uitzending liet Marijnissen weten dat hij geen 'big spender' is, evenmin 'narrow minded' en dat er iets in de maatschappij zou 'boomen'.

Ook drie keer in de fout, constateerde het Taaltribunaal. ,,Maar hij zei ook shit!'' corrigeerde Balkenende.