Ze beseffen niet hoe gevaarlijk het is

NIEUWKOOP - Vrijdag schaatsen? Met een laagje ijs op veel sloten en een rijtje minnen op de weerpagina van teletekst is het een logische vraag. Met meteen als tweede: hoe weet ik waar het veilig is en waar niet?

Het zijn vragen waarvan het Jaap Wansinck een beetje koud om het hart wordt. ,,U moet afgaan op de toertochten. Die worden georganiseerd als het ijs goed is'', zegt de voorzitter van de sectie Tourschaatsen van de KNSB bijna kortaf. ,,Anders propageert u schaatsen op onbetrouwbaar ijs.''

Maar zo gemakkelijk kan het het antwoord natuurlijk niet zijn. Dagen voordat schaatsclubs hun uitgezette routes openstellen voor honderden en soms duizenden schaatsers, wordt op sloten en kleine vaarten door mensen uit de buurt al naar hartelust, en veilig, geschaatst.

,,Als je daar genoegen mee neemt, dan is dat prima'', zegt Wansinck een stuk milder. ,,Maar dat doen veel mensen niet. Die zien dat er ijs ligt, herinneren zich die mooie toertocht in Overijssel die ze in '96 hebben gemaakt en stappen in de auto. Ze beseffen niet hoe gevaarlijk dat is.''

Zelf woont Wansinck ook aan zo'n plek, de Nieuwkoopse Plassen: ,,Er waren stukken met maar een of twee nachten ijs en daar donderde men massaal door; ik denk dat er wel drie- of vierhonderd man doorheen hebben gezeten, sommigen tot het middel, anderen kopje-onder.''

,,Ik sta er elke keer verbaasd van dat er maar zo weinig mensen verdrinken. In Kortenhoef ging iemand door het ijs en in de buurt daarvan waren mensen aan het werk met een machine. Dus hij kon roepen wat hij wilde, ze hoorden hem niet. Hij had zijn handschoenen al op het ijs gelegd, zodat je zou kunnen zien waar hij verdwenen was; hij was al afscheid aan het nemen van het leven.''

Die had dus ook geen reddingsmateriaal mee, terwijl er toch zo weinig voor nodig is: ,,Met een lange spijker, die je in je vuist kunt houden zodat de punt er nog uitsteekt, kun je jezelf eruit trekken. Daar is ook een officiële veiligheidsset van te krijgen, dan zit hij in een veilig hoesje en kan hij met een touwtje aan je hand, voor als je hem laat vallen.''

Blijft de vraag: hoe weet je of je veilig kunt schaatsen op je eigen buurtwater, waar nooit een ijsmeester komt?

,,Als je het van het begin af aan helemaal dicht ziet liggen, dan weet je dat er na drie of vier nachten echte vorst wel een centimeter of zeven ligt. Dan kunnen er mensen op schaatsen, maar als het veel mensen worden, heb je toch weer twee of drie centimeter meer nodig.''

Krakend ijs is op zichzelf nog niet per se een slecht teken: ,,Als je de eerste bent die erop schaatst, dan kreunt en kraakt het altijd wel. Gevaarlijk is het vooral als het gekraak met je meegaat. Of wanneer je ijs voor je uit ziet golven. Maar veel mensen gaan zo snel over het ijs, die zien dat niet eens.''

De sneeuw die de afgelopen dagen gevallen is, zal de schaatspret in ieder geval niet bederven.

,,Dat is is maar weinig, dat isoleert niet. Het waait er misschien nog wel af, en als de temperatuur even boven nul komt, smelt het en wordt het een extra laagje ijs. Het zal er wel wat door hobbelen en bobbelen. Maar voor mensen die snel last hebben van koude tenen, is dat wel weer fijn.''