Bush heeft alle ruimte in nieuw Congres

NEW YORK - Het nieuwe Congres, dat vandaag voor de eerste keer bijeenkomt, zal sterk het stempel van president Bush dragen. Veel Republikeinen menen dat de partij dankzij zijn populariteit weer een meerderheid in beide kamers heeft. Ze zullen hem daarom, zeker in het begin, de agenda laten dicteren.

Ook de crisis eind vorig jaar rond partijleider Trent Lott van Mississippi, die moest aftreden vanwege naar racisme riekende opmerkingen, lijkt goed te zijn uitgepakt voor de president. De Republikeinen worden nu aangevoerd door senator Bill Frist uit Tennessee. Een fris, mediageniek gezicht én een trouw bondgenoot en vriend van Bush.

Ook op andere belangrijke posten in de Senaat zitten bondgenoten. Het uitgebreide pakket belastingverlagingen dat Bush vandaag bekendmaakt, past helemaal in het straatje van senator Don Nickles, de nieuwe voorzitter van de begrotingscommissie. De man uit Oklahoma zit niet erg in over begrotingstekorten.

De juridische commissie was de afgelopen twee jaar, toen de Democraten een nipte meerderheid hadden, een bron van ergernis voor Bush. Keer op keer werden zijn benoemingen van oerconservatieve rechters opgehouden of afgewezen. De nieuwe voorman, Orrin Hatch, zweert alle achterstand snel weg te werken. Hijzelf geldt als conservatief en heeft geen moeite met de voordrachten van de president.

Bush zal senator James Inhofe uit Oklahoma aan zijn zijde vinden als hij het besluit doorzet om olieboringen toe te staan in een natuurreservaat in Alaska. De zakenman gruwelt van de milieubeweging en is hele dikke maatjes met de olie-industrie, waarin Bush ooit fortuin maakte. Het nationale ministerie van milieu betitelde hij ooit als de 'Gestapo-bureaucratie'. En juist deze Inhofe wordt voorzitter van de milieucommissie.

Ondanks de dreigende oorlog met Irak en de crisis rond Noord-Korea wil Bush met een ambitieus pakket binnenlandse maatregelen komen. Beveiliging tegen terreur en stimulering van de economie worden de grote thema's. Bush hoopt met het laatste de kritiek te bezweren dat hij omwille van Irak de kwakkelende economie en de stijgende werkloosheid laat voor wat ze zijn.

Hij heeft ook initiatieven aangekondigd om ouderen snel toegang tot nieuwe, dure medicijnen te geven. Bush wil verder extra geld vrijmaken om arme ouders de kans te geven hun kinderen van een slechte school naar een betere in een andere buurt over te brengen. Gezondheid en onderwijs zijn niet toevallig de thema's waarmee Democraten willen scoren bij de presidentsverkiezingen van 2004.

Maar ook de christelijk-rechtse vleugel van zijn partij wil een beloning voor het harde werk tijdens de laatste verkiezingen. Zij eist een verbod op late abortussen, op klonen en ze wil subsidies voor hun eigen verenigingen die aan maatschappelijk werk doen. Bush, zelf een wedergeboren christen, zal haar zeker tegemoetkomen. Maar al te radicale voorstellen kunnen hem een slechte naam geven bij gematigde kiezers, die bij 2004 weer de doorslag zullen geven.

Radicale plannen maken ook compromissen met de Democraten onmogelijk. En daar ontkomt Bush niet aan. De Republikeinse meerderheid in de Senaat is gewoonweg te klein. De partij bezet sinds vandaag 51 zetels, de Democraten beschikken over 49 (één onafhankelijk lid stemt in het algemeen met hen mee). Maar voor belangrijke voorstellen zijn zestig stemmen nodig, zodat Bush zijn wil niet kan opleggen. Dat zou sowieso slecht vallen in een instelling die zich van oudsher op haar onafhankelijkheid laat voorstaan.

Voorlopig lijkt Bush veel meer invloed op het Congres te krijgen dan de meeste presidenten voor hem. Dat kan een zegen betekenen, maar evengoed een last. Hij kan niet langer alles wat misloopt op de Democraten in de Senaat schuiven. Bush zelf zal daarvoor verantwoordelijk gehouden worden.