Irak heeft half mei nieuwe regering

AMSTERDAM - Nog een week of twee en Irak zal een regering van Irakezen -onder Amerikaans bestuur- hebben. Dat heeft gisteren Jay Garner verzekerd, de Amerikaanse chef-landsbestuur voor Irak. Maar de ideeën over dat bestuur blijven van dag tot dag schuiven. En buiten alle Amerikaanse plannenmakerij om, wemelt het in Irak van allerlei concurrerende bestuurders.

Garner schiep gisteren wel enige (maar niet veel) helderheid in het geharrewar rond Paul Bremer III. Vorige week hadden functionarissen van het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken gemeld dat de carrière-diplomaat Bremer de wederopbouw van het politieke systeem in Irak zou leiden. Maar defensieminister Donald Rumsfeld sprak dit tegen.

Volgens Garner komt Bremer wel degelijk, volgende week. ,,Hij zal zich meer bezighouden met het politieke proces'', zei Garner. ,,Ik doe alles, en ik wil niet alles doen.'' Mistig blijft wat de werkverhouding zal zijn tussen Bremer en Garner - die immers door het Pentagon benoemd is om het politieke proces in Irak te leiden.

Met de dag groeit de bestuurlijke chaos in Irak - en de onvrede daarover onder de Irakezen. Woonwijken, vuilnisophaaldiensten, regeringskantoren en openbare diensten als de watervoorziening worden geleid door bestuurders die zichzelf benoemd hebben, of zijn aangewezen door religieuze leiders of een lokale sjeik, of in enkele gevallen door een doortastende Amerikaanse of Britse troepencommandant.

Zo wordt het directiekantoor van het Al-Kindi-ziekenhuis in Bagdad bezet door een 'directeur', die zijn eigen lijfwachten heeft meegenomen, daartoe gemachtigd door Iraks hoogste sjiitische autoriteit, Hawza Ilmija in Najaf. De Washington Post beschreef gisteren hoe artsen gebukt gaan onder de 'leiding' van de 31-jarige elektrotechnicus, die niets weet van het medische bedrijf, maar wel de sleutels van van de ambulances en de voorraadkasten beheert.

,,Waarom kunnen de Amerikanen niets aan hem doen?'', vraagt een ziekenhuisfunctionaris. ,,Elke dag dat hij op dat kantoor zit, krijgt hij meer macht.'' Maar de Amerikanen doen niets, omdat ze geen personeel hebben en geen bezettingstroepen willen zijn. ,,We zijn bezorgd dat we als arrogante Amerikanen zullen worden gezien als we overal achteraan gaan'', citeert de krant een Amerikaanse functionaris.

Garner en zijn vijfhonderd Amerikaanse medewerkers van de organisatie voor wederopbouw, ORHA, houden kantoor in een met prikkeldraad en scherpschutters beveiligd kantoor in Bagdad. Gewone Irakezen komen er niet in. Het toekomstige landsbestuur van Irakezen is straks de aangewezen instantie waartoe Irakezen zich kunnen wenden. Voorlopig voeren zij slechts gesprekken met elkaar, in een hotel met de omineuze naam Toren van Babel.

Garner maakte gisteren bekend dat het bestuur zal bestaan uit zeven à negen Iraakse leiders. Hij noemde onder meer de namen van de Koerdische leiders Massoed Barzani en Djalal Talabani, en van de omstreden Iraakse balling Ahmad Sjalabi van het Iraaks Nationaal Congres. Volgens Garner wordt de groep nog aangevuld met een christen en een soennietische leider.