'Privatisering NS is mislukt'

AMSTERDAM - De privatisering van de Nederlandse Spoorwegen is mislukt en moet worden teruggedraaid. De komende jaren dreigt anders een lappendeken van armlastige spoorbedrijfjes te ontstaan die geen geld hebben voor conducteurs en nieuwe rijtuigen.

Dat doemscenario schetst de grootste vakbond van Nederland, FNV Bondgenoten. Onderhandelaar A. van den Berg van de FNV-bond vindt dat de politici in Den Haag op hun schreden moeten terugkeren en weer één landelijk spoorbedrijf moeten nastreven.

Van den Berg ziet de problemen van een versnipperd spoorwegennet snel naderbij komen. De komende jaren zullen steeds meer lijnen en lijntjes worden aanbesteed. Vele verliesgevende trajecten krijgen dan een nieuwe eigenaar. De eerste paar jaar is daar nog een provinciale subsidie voor, waarbij provincies geld verstrekken dat zij gericht van het rijk krijgen.

,,Over een paar jaar verstrekt Den Haag dat geld echter zonder verplichting het in spoorlijnen te steken. Wat de provincies dan voor prioriteiten zullen stellen, moet je nog maar afwachten. Nu al blijkt dat bij aanbestedingen de conducteur verdwijnt. Provincies hebben geen oog voor sociale veiligheid op het spoor'', aldus Van den Berg. Hij voorziet allerlei 'armlastige' spoorbedrijfjes die geen geld zullen hebben voor de aanschaf van nieuw materieel. Defecte rijtuigen zijn een van de hoofdoorzaken van overvolle en vertraagde treinen.

Topman A. Veenman van de NS maakte gisteren in het Algemeen Dagblad duidelijk dat zijn bedrijf een bod wil uitbrengen op de meeste van de 32 lijnen die zullen worden geveild, maar niet op alle. Volgens vakbondsman Van den Berg breekt het spoorbedrijf daarmee een belofte die een jaar geleden werd gedaan: ,,NS-personeel vreesde dat een nieuwe dienstregeling, bekend als 'het rondje om de kerk', ertoe zou leiden dat men zou worden meeverkocht als een regionale lijn een nieuwe eigenaar zou krijgen. 'Maakt u zich geen zorgen, wij zullen meebieden bij alle aanbestedingen', kreeg het personeel toen te horen. Die afspraak zwart-op-wit zetten, zoals de vakbonden voorstelden, hoefde volgens de NS niet, want de NS gaven immers hun woord.'' De vakbond legt zich nu dan ook niet neer bij het besluit van de NS niet mee te bieden op alle lijnen en wil om te beginnen nog deze week een gesprek met de NS-directie.

Volgens een woordvoerder van de NS heeft Veenman echter niets nieuws gemeld: ,,We hebben altijd gezegd dat we alleen op lijnen zullen bieden als we een rendabel bod kunnen doen. We willen er geen geld op toeleggen.''

Ook dat vindt Van den Berg een argument om de privatisering van het spoor in Nederland terug te draaien. ,,Als je één spoorbedrijf hebt, kunnen de verliesgevende lijnen gesteund worden uit de winst die je op andere lijnen maakt.'' Dat de NS als geheel winstgevend moeten kunnen zijn, is volgens Van den Berg irreëel: ,,Ik zie niet in hoe je een spoorbedrijf met een nutsfunctie ooit winstgevend kunt maken. Het moet zo goed mogelijk reizigers vervoeren en dat zo veel mogelijk kostendekkend; meer dan dat kun je niet verwachten.'' Dat 'Brussel' privatisering eist is ook een misvatting: ,,In Frankrijk en Duitsland hebben ze daar ook een mouw aan weten te passen''.