'Wapens zijn niet slecht voor de gezondheid'

Het Amerikaanse Congres staat op het punt wapenfabrikanten en -handelaars immuniteit te geven voor de rechtszaken die slachtoffers van wapengeweld tegen hen aanspannen. De wapenindustrie is de eerste bedrijfstak die zo'n bescherming krijgt.

NEW YORK - Het leek die 22ste oktober vorig jaar een ochtend als alle ochtenden. Conrad Johnson stond op het punt zijn vaste busroute door Montgomery County in Maryland af te gaan leggen. Net toen hij zijn voet op de bovenste tree zette, werd hij door een kogel getroffen in zijn rug. Hij was op slag dood, een van de willekeurige slachtoffers van John Muhammad en Lee Malvo, de mysterieuze scherpschutters die de regio-Washington wekenlang terroriseerden.

Johnsons weduwe Denise worstelt nog altijd met de zinloosheid van die daad. Maar dezer dagen moet ze naar eigen zeggen een nieuwe schok verwerken. Het Huis van Afgevaardigden heeft namelijk, midden in de Irak-oorlog, snel een wetsvoorstel goedgekeurd dat het slachtoffers van wapengeweld en hun nabestaanden onmogelijk maakt fabrikanten en -handelaren aan te klagen. Ook in de Senaat die binnenkort naar de zaak kijkt, is een meerderheid vóór. Denise Johnson probeert in Washington het tij nog te keren, maar haar appèl lijkt kansloos.

Voor de wapenlobby zijn het gouden tijden. Ze heeft de grootste overwinning in haar geschiedenis binnen bereik, dankzij steun uit Republikeinse én Democratische hoek. Die vielen voor het argument dat de wet ,,onzinnige, politiek gemotiveerde rechtszaken voorkomt die verantwoordelijke bedrijven failliet kunnen maken door hen aansprakelijk te stellen voor de daden van misdadigers'', zoals de voorman van de wapenlobby het noemde.

Hij ziet de tabaks- en asbestindustrie die al vele miljarden aan schadevergoedingen hebben moeten betalen en zich haast dagelijks in nieuwe processen moeten verdedigen als afschrikwekkend voorbeeld. Zo'n dertig Amerikaanse steden, waaronder Chicago, Detroit en New York als ook een zwarte burgerrechtenorganisatie, voeren op dit moment procedures tegen de wapenindustrie. Het huidige wetsvoorstel zou ook alle lopende zaken blokkeren.

Anders dan die twee industrieën leveren wij geen producten die slecht zijn voor de gezondheid, luidt de redenering van de wapenlobby. Wapens zijn goed. Het dragen ervan is een grondwettelijk recht. Je hebt nu eenmaal slechte mensen of mensen die verkeerd met wapens omgaan, maar dat is niet iets waar de maker van of handelaar in die wapens voor moet bloeden.

De suggestie dat haar zaak 'onzinnig' is maakt Denise Johnson woedend. Zij wil 'de totaal onverantwoordelijke handelaar' Bull's Eye in Tacoma, in de staat Washington, medeverantwoordelijk stellen. Als die de wet geëerbiedigd had, hadden Muhammad (vanwege zijn strafblad) en Malvo (minderjarig) bij hem geen semi-automatisch wapen kunnen kopen. De handelaar bleek geen papieren van de verkoop te hebben, wat wel verplicht is. Muhammad, die flink geoefend heeft op de schietbaan boven de winkel, zou het geweer 'gestolen' hebben, aldus de eigenaar.

Dat gebeurt vaak, als die eigenaar geloofd mag worden. Tijdens een overheidsinspectie na de moorden kon hij bij liefst 78 wapens uit zijn inventaris niet uitleggen waar ze gebleven waren. Bij inspecties in de jaren voor de moorden 'miste' hij 160 wapens. Zijn medewerkers bleken niet na te trekken of potentiële kopers een strafblad hadden, hetgeen wettelijk verplicht is.

Volgens het Bureau voor Alcohol, Tabak en Vuurwapens, dat de inspecties uitvoert, waren wapens die Bulls Eye tussen 1997 en 2001 verkocht betrokken bij 52 misdrijven: moorden, ontvoeringen en aanslagen. En toch is de winkel, tot woede van Denise Johnson, ook vandaag nog gewoon open.

Ze wil ook de fabrikant van het geweer aanklagen. Waarom moet hij 'militaire aanvalswapens aan burgers' verkopen? ,,Dat zijn geen wapens om mee te jagen of om je mee te verdedigen.'' Verder is in haar ogen de fabrikant ernstig nalatig geweest in de controle op zijn dealers. Het bedrijf ,,weet dat Bull's Eye meer dan tweehonderd wapens mist en dat een van die wapens gebruikt is voor een moordcampagne. Toch blijft [het] Bull' Eye een goede klant noemen.''

Denise Johnson kan er nog altijd niet bij. ,,Als elk ander product mijn man schade had berokkend en onverantwoordelijke handelaren daarin een rol hadden gespeeld, zou ik hen kunnen aanklagen.''

Maar nu dreigt ze dat recht te verliezen. ,,Alleen maar omdat Conrad met een geweer is neergeschoten.''